Τι να κρατήσεις (Takeaways)
- Το βασικό πρόβλημα της μεταποίησης δεν είναι το κόστος, αλλά η οργανωτική ωριμότητα.
- Υιοθέτηση τεχνολογιών, βελτίωση παραγωγικότητας, συμμόρφωση με ESG / κανονιστικές απαιτήσεις δεν είναι “option”.
- Θέματα: ηγεσία, κουλτούρα αλλαγής, πειθαρχία υλοποίησης, απόκτηση νέων δεξιοτήτων.
Αν διαβάσετε το παλαιότερο άρθρο “AI: 10 αλλαγές στη μεταποίηση” θα καταλάβετε γιατί επανέρχομαι στο θέμα. Η χώρα χρειάζεται δυνατές, εξωστρεφείς, καινοτόμες μεταποιητικές επιχειρήσεις και είναι πολλές οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μικρές και μεσαίες βιομηχανίες στην Ελλάδα. Οι πέντε μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν: υψηλό ενεργειακό κόστος, έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού-τεχνιτών, αργή υιοθέτηση τεχνολογιών Industry 4.0, τυποποίηση διαδικασιών/ποιότητας και δυσκολία εξωστρέφειας λόγω οργάνωσης, διαχείρισης κόστους και των requirements ποιότητας (που ζητούν οι αγορές).
Μεταποίηση, ευαίσθητος κλάδος στις αλλαγές
Η μεταποίηση στην Ελλάδα αφορά οικογενειακές και μεγάλες επιχειρήσεις. Είναι η μόνη “αντίστασή μας” στις εισαγωγές και η ευκαιρία να αναδεικνύουμε προϊόντα Made in Greece (ονομασία προέλευσης, τοπικές οικονομίες κ.λπ). Έχουν σημαντικό αποτύπωμα κοινωνικά και εργοδοτικά, μεγαλύτερο από τους τζίρους και παρά το ότι επηρεάζονται από το ταραγμένο εξωτερικό περιβάλλον και τα εισοδήματα των καταναλωτών. Η ελληνική μεταποίηση χρειάζεται νέες επενδύσεις σε αυτοματοποίηση, εκπαίδευση, ψηφιακά συστήματα και λειτουργίες που μειώνουν downtime και αυξάνουν παραγωγικότητα. Κάθε μικρό ή μεγάλο εργοστάσιο πρέπει να κάνει βιώσιμες αλλαγές.
1. Δεξιότητες & εργατικό δυναμικό
Σύμφωνα με όλες τις δημοσιευμένες μελέτες υπάρχει σημαντικό χάσμα μεταξύ των δεξιοτήτων που διαθέτουν οι εργαζόμενοι και αυτών που απαιτούν οι σύγχρονες παραγωγικές διαδικασίες. Είναι θέμα εκπαίδευσης; Θέμα τεχνικής κατάρτισης εξαιτίας της εισαγωγής αυτοματισμών και τεχνολογίας; Λείπουν χέρια εργασίας; Σε διεθνή έρευνα της PwC φαίνεται πως υπάρχει παντού μεγάλο χάσμα μεταξύ των τεχνικών/ψηφιακών απαιτήσεων και των υπαρχόντων ανθρώπινων πόρων. Μπορεί μια μικρή μονάδα στη Στάνο Αιτωλοακαρνανίας να βρίσκει πιο εύκολα χέρια γυναικών, για να φτιάχνουν τις πίτες, αλλά αυτό δεν αρκεί. Και ξέρουμε πως θα είναι δύσκολο να γυρίσουν προς την παραγωγή μαζικά τα νέα παιδιά… Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι οι ελληνικές μονάδες εμφανίζουν υψηλή ζήτηση εξειδικευμένων επαγγελμάτων.
2. Οργάνωση & ευελιξία
To δύσκολο θέμα: οι παραγωγικές επιχειρήσεις χρειάζεται να μεταβούν από πιο παραδοσιακές δομές σε πιο ευέλικτα (σύγχρονα) μοντέλα. Παράδειγμα, θα έχουν προγραμματισμό παραγωγής για μικρές παρτίδες (εσωτερική αγορά-customization), ή παραγωγή μεγάλου όγκου για το εξωτερικό (τότε απαιτούνται συνέργειες); Αυτό σημαίνει ευέλικτη παραγωγή: να επιλέξεις το μικρό και ειδικό, ή τη μαζική παραγωγή για απόθεμα. Οργάνωση θα χρειαστεί και στη γρήγορη προσαρμογή σε τεχνολογικά εργαλεία/μηχανήματα που πάντα φέρνουν ένα αυξημένο κόστος, όσο κι αν υπάρχουν χρηματοδοτικά προγράμματα/ΕΣΠΑ. Και ένας ακόμη λόγος που είναι δύσκολη όλη αυτή η πρόκληση: στην Ελλάδα έχουμε πολλές οικογενειακές εταιρείες, που δεν φέρνουν το “νέο αίμα” μπροστά και δυσκολεύονται στην υιοθέτηση νέων οργανωτικών, τεχνολογικών και εμπορικών διαδικασιών.
3. Αλυσίδα εφοδιασμού
Διαρκείς παγκόσμιες αναταράξεις, αυξανόμενες τιμές ενέργειας, μεταφορικές καθυστερήσεις και ο προστατευτισμός που σκοτώνει (δασμοί, εθνικοί νόμοι) επιβαρύνουν και την παραγωγή στη χώρα μας. Υπάρχει ανάγκη για λύσεις εμπορικής εξωστρέφειας (στην εγγύτερη γεωγραφικά περιοχή), διαρκές οικονομικό νοικοκυριό της επιχείρησης (για να αντέχει κραδασμούς) και συνεχής προσπάθεια εύρεσης των όσο δυνατόν καλύτερων partners στην αλυσίδα εφοδισμού. Καλύτερων δεν εννοώ φθηνότερων απαραίτητα, γιατί τότε αρχίζουν άλλα προβλήματα (ποιότητας, ασφάλειας κ.λπ). Το στοίχημα είναι λοιπόν να αναπτύξουν και να ενισχύσουν οικοσυστήματα συνεργασιών σε όλη την αλυσίδα αξίας (value chain).
4. Από τεχνολογία “μουσείου” να περάσουμε στην “έξυπνη” παραγωγής
Στην εποχή μας η ενσωμάτωση αυτοματισμών, έξυπνοι αισθητήρες, IoT, ΤΝ είναι εργαλεία ανθεκτικότητας και παραγωγικότητας. Σύμφωνα με τους ΣΕΠΕ και ΕΛΣΤΑΤ στην μεταποίηση οι δείκτες υιοθέτησης νέων τεχνολογιών είναι χαμηλοί. Ψάχνοντας λίγο τα παραδείγματα στο εξωτερικό, είδα δημοσιεύσεις που ήδη η ΤΝ μπαίνει στο σχεδιασμό παραγωγής, στατιστικά πελατείας, στην τεχνική συντήρηση, και στην αυτοματοποίηση διαδικασιών.
5. Βιωσιμότητα και πιέσεις για τα περιβαλλοντικά θέματα
Μπορεί να πει κάποιος, πάλι κόστη πρέπει να πληρώσουν οι μονάδες παραγωγής; Ναι, γιατί έχουν αποτύπωμα, ενέργεια και απόβλητα να διαχειριστούν, ανθρώπινο παράγοντα και για όλα αυτά πρέπει να επιδεικνύουν ηθική και συνέπεια προς την κοινωνία και τα ενδιαφέρομενα μέρη. Ο όρος “βιομηχανία 4.0” συνδυάζεται πλέον με την “πράσινη” λειτουργία και συγκεκριμένα: ελαχιστοποίηση αποβλήτων, μειωμένες εκπομπές, αποδοτική χρήση πόρων. Οι ελληνικές επιχειρήσεις πρέπει να ενσωματώσουν αυτές τις απαιτήσεις εντός των στρατηγικών τους.
Η ενσωμάτωση αυτών των προκλήσεων στο επιχειρηματικό σχέδιο δεν είναι επιλογή πολυτελείας, αλλά ανάγκη για όσες μονάδες θέλουν να παραμείνουν ενεργές και δυναμικές, και να ανταγωνιστούν διεθνώς. Ακόμη και αν τα στοιχεία δείχνουν ότι η ελληνική μεταποίηση παραμένει πίσω σε σχέση με ψηφιακές δυνατότητες και παραγωγικότητα (η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα είναι περίπου 30% χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο), τα βασικά «όπλα» για επόμενη μέρα είναι: η επένδυση σε ανθρώπινο κεφάλαιο, η αναδιοργάνωση των λειτουργιών με το βλέμμα στον πελάτη και τις αγορές και η τεχνολογική ενσωμάτωση.
Τότε θα κάνουν θαύματα στην αποτελεσματικότητα και θα έχουν διάρκεια και ανθεκτικότητα.
Είμαι ο Τάσος Παγκάκης. Βοηθώ leaders και ομάδες να μετατρέπουν την αλλαγή σε ανάπτυξη, δουλεύοντας στο τρίγωνο Στρατηγική-Επικοινωνία-Υλοποίηση. Παρεμβαίνω όπου υπάρχει ασάφεια, για να δώσω πλαίσιο αποφάσεων, καθαρό narrative και roadmap. Λιγότερο θόρυβο, περισσότερη ευθυγράμμιση, σωστή υλοποίηση. Αν θέλεις ξεκάθαρη κατεύθυνση στη στρατηγική, μίλησέ μου και θα σε βοηθήσω.
