Στη Βιέννη, στην πιο πολυσύχναστη εμπορική οδό, πριν 1 χρόνο η Xpand (πρώην 1MRobotics) εγκαινίασε το αυτόνομο κατάστημα. Είναι ένα “store-in-a-box” που λειτουργεί 24/7, χωρίς υπαλλήλους, χωρίς ταμίες και χωρίς shrink (απώλειες αποθεμάτων). Η κίνηση, νομίζω, σηματοδοτεί σημαντικό ορόσημο για το λιανεμπόριο, καθώς μετατρέπει το κατάστημα από χώρο προσωπικής εξυπηρέτησης σε υποδομή τεχνολογίας, ρομποτικής και αυτοματισμού με προφανείς άμεσες επιπτώσεις στα κόστη, στο λειτουργικό μοντέλο και στην εμπειρία του πελάτη.
Η Xpand, συνεργαζόμενη με CAMPO Group, φέρνει στην πράξη ένα νέο μοντέλο retail: modular καταστήματα που μπορούν να στηθούν σαν “plug-and-play” λύσεις σε στρατηγικά σημεία πόλεων (ονομάζουν το πρόγραμμα Retail Technology Innovation). Το κατάστημα της Βιέννης παρέχει πλήρες convenience με ambient και frozen αγαθά και η διαχείριση γίνεται μέσω AI, robotics και real-time inventory management. Το αποτέλεσμα είναι ψώνια χωρίς ουρά, χωρίς ταμίες, χωρίς ανθρώπινη βάρδια, με ελάχιστο λειτουργικό κόστος και μηδενικές απώλειες αποθεμάτων. Η χρηματοδότηση είναι 6 εκ. δολάρια για την επιτάχυνση της διεθνούς επέκτασης της Xpand. Η Βιέννη γίνεται blueprint για τη νέα γενιά retail stores που μπορεί να αναπτυχθεί γρήγορα και με χαμηλό ρίσκο.
Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν
Θέσεις που χάνουν: ταμίες, υπάλληλοι βάρδιας, προσωπικό ασφαλείας, δηλαδή entry-level θέσεις που συχνά αποτελούν εργασία για νέους ή ανειδίκευτους. Το νέο μοντέλο ουσιαστικά αυτοματοποιεί αυτές τις θέσεις.
Νέες ευκαιρίες: προκύπτουν νέοι ρόλοι, όπως οι τεχνικοί για ρομποτικά pods, operators για data & AI, logistics & supply-chain managers αλλά με πολύ υψηλότερες απαιτήσεις σε δεξιότητες, εκπαίδευση και εξειδίκευση.
Retailers και ιδιοκτήτες ακινήτων: οι πρώτοι μειώνουν σημαντικά κόστη λειτουργίας, οι δεύτεροι βρίσκουν έτοιμους, plug-and-play «ενοικιαστές» χωρίς ανάγκη για υποδομές (ε. εντάξει, μια μικρή ανακαίνιση θα θέλει). Οι παραδοσιακές (μεγάλες) αλυσίδες λιανεμπορίου βλέπουν margin-squeeze και αυξανόμενο ανταγωνισμό (σε κάθε σημείο;).
Καταναλωτική εμπειρία και κοινωνικός αντίκτυπος: ενώ οι καταναλωτές κερδίζουν άνεση και πρόσβαση 24/7, το κατάστημα ως χώρος ανθρώπινης επαφής ή «γειτονιά» χάνει την κοινωνική, ανθρωποκεντρική του διάσταση. Η εμπειρία γίνεται πιο transactional, πιο αποστειρωμένη, πιο τεχνολογική.
Συμπέρασμα
Αυτός είναι ο πυρήνας της πρόκλησης: η τεχνολογία θα μειώνει κόστη και θα αυξάνει την αποτελεσματικότητα, αλλά η αξία της ανθρώπινης εμπειρίας, της εμπιστοσύνης και της αλληλεπίδρασης είναι δύσκολο να κρατηθούν (ούτε θα αυτοματοποιηθούν) πλήρως.
Η ελληνική πραγματικότητα έχει δύσκολη πρόβλεψη εξελίξεων. Είμαστε μια χώρα που αντιμετωπίζει μεγάλη έλλειψη εργατικού δυναμικού, υπερ-συγκέντρωση ηλικιωμένου πληθυσμού (στα αστικά κέντρα) και χαμηλή διαθεσιμότητα για entry-level θέσεις. Η πιθανή υιοθέτηση αυτόνομων καταστημάτων θα προκαλέσει τυπικά απώλειες θέσεων εργασίας σε κλάδους που δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό για βάρδιες, ταμεία ή εποχικές λειτουργίες. Μάλλον στην Ελλάδα η αυτοματοποίηση θα προχωρήσει, επειδή δεν επαρκεί ο ανθρώπινος παράγοντας ή θα στραφεί σε νέους τομείς.
Για φανταστείτε: αυτόνομα pods για τις συναλλαγές ρουτίνας, αλλά ενισχυμένοι ρόλοι ανθρώπων σε «φροντιστικές» και εμπειρικές υπηρεσίες όπου η εμπιστοσύνη, η παρουσία και η προσωπική εξυπηρέτηση παραμένουν κρίσιμες. Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική αγορά θα οδηγηθεί όχι σε λιγότερη ανθρώπινη εργασία, αλλά σε μετατόπιση της εργασίας προς ό,τι δεν μπορεί να αντικατασταθεί …τεχνικές δεξιότητες, προσωπική εξυπηρέτηση υψηλής ποιότητας, σε υποστήριξη ηλικιωμένων καταναλωτών και εμπειρίες που απαιτούν ανθρώπινη κρίση και συναίσθημα.
Είμαι ο Τάσος Παγκάκης. Βοηθώ leaders και ομάδες να μετατρέπουν την αλλαγή σε ανάπτυξη, δουλεύοντας στο τρίγωνο Στρατηγική-Επικοινωνία-Υλοποίηση. Παρεμβαίνω όπου υπάρχει ασάφεια, για να δώσω πλαίσιο αποφάσεων, καθαρό narrative και roadmap. Λιγότερο θόρυβο, περισσότερη ευθυγράμμιση, σωστή υλοποίηση. Αν θέλεις ξεκάθαρη κατεύθυνση στη στρατηγική, μίλησέ μου και θα σε βοηθήσω.
