Τι να κρατήσεις (Takeaways)
- Η κυκλική οικονομία είναι μοντέλο λειτουργίας, κάνει την επιχείρηση πιο ανθεκτική, επειδή μειώνει την εξάρτηση από πρώτες ύλες και απόβλητα.
- Ξεκινήστε με άμεσα εφαρμόσιμες πρακτικές (μείωση υλικών συσκευασίας, επαναχρησιμοποίηση υποπροϊόντων, επιστροφή υλικών σε συνεργασία με προμηθευτές, επισκευή αντί αντικατάστασης) με βάση χειροπιαστά παραδείγματα που ήδη υπάρχουν στην Ελλάδα και διεθνώς.
Γράφοντας το άρθρο ESG Beyond Reporting σκέφτηκα να γράψω για μια πλευρά της βιώσιμης ανάπτυξης που δεν συζητείται, την επαναχρησιμοποίηση (κυκλική οικονομία). Η κυκλική οικονομία δεν είναι “πράσινη μόδα”, αλλά μοντέλο λειτουργίας που μειώνει κόστος, αυξάνει αποδοτικότητα, προστατεύει πόρους και ενισχύει την ανταγωνιστικότητα. Υπάρχουν πρακτικές δράσεις που εφαρμόζονται άμεσα: μείωση υλικών συσκευασίας, επαναχρησιμοποίηση υποπροϊόντων παραγωγής, συνεργασία με προμηθευτές για επιστροφή υλικών, βελτιστοποίηση διαχείρισης αποβλήτων, αντικατάσταση energy-intensive διαδικασιών με άλλες χαμηλότερου αποτυπώματος, δημιουργία προϊόντων με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, και σχεδιασμό που προβλέπει την επισκευή της αντί αντικατάστασης.
Δεν είναι οικολογική θεωρία. Στην Ελλάδα, όλο και περισσότερες επιχειρήσεις αξιοποιούν την επαναχρησιμοποίηση υλικών, επισκευή προϊόντων, χρήση υπολειμμάτων, νέες εφαρμογές σε παλιά υλικά. Υπάρχουν ήδη μικρές εταιρείες τροφίμων που μετατρέπουν τα υπολείμματα σε νέα προϊόντα υψηλής θρεπτικής αξίας, ή επιχειρήσεις επίπλων που ανακατασκευάζουν παλιές επιφάνειες και τις μετατρέπουν σε νέες συλλογές. Είναι μια αλλαγή νοοτροπίας, σαν να λέμε, μην πετάς κάτι που μπορεί να ξαναζήσει.
Επίσης, η κυκλική οικονομία δημιουργεί νέα έσοδα. Μειώνει κόστη. Κάνει την επιχείρηση πιο «ανθεκτική» απέναντι σε κρίσεις. Γιατί όποιος εξαρτάται λιγότερο από πρώτες ύλες, έχει μεγαλύτερη ευελιξία. Η Ευρώπη κινείται ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση, σε πρακτικές που θυμίζουν αξίες όπως λιτότητα, επαναχρησιμοποίηση, επινοητικότητα.
Η επίσημη Ε.Ε δεν προχωρά γρήγορα…
Το Συμβούλιο Περιβάλλοντος της Ε.Ε το Δεκέμβριο 2025 ανακοίνωσε πως δεν προχωρούν οι χώρες (και οι βιομηχανίες) προς τους περιβαλλοντικούς στόχους του 2030. Το Συμβούλιο φώτισε τότε όλα τα κενά νομοθετικής και πρακτικής εφαρμογής σε κρίσιμους τομείς περιβαλλοντικής πολιτικής: προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ανάσχεση απώλειας της βιοποικιλότητας και στην πολύ αργή μετάβαση σε μια λειτουργική κυκλική οικονομία. Οι χώρες, οι επιχειρήσεις, εμείς όλοι δεν κάνουμε το καλό για τον πλανήτη…
Πρέπει να διαπεράσει η γνώση τους πάντες και τα πάντα. Ακριβώς όπως είδαν στην πράξη τη Βιέννη οι δήμαρχοι Δήμων της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης (η Βιέννη είναι μοντέλο στην κυκλική οικονομία και την διαχείριση αστικών αποβλήτων). Πρέπει τα παιδιά μας να “παίζουν” με τη μάθηση κυκλικής οικονομίας, όπως έκαναν στην Κοζάνη.
Να ακολουθήσουμε καλά παραδείγματα όπως της Φιλανδίας, όπου η περιφέρεια Ελσίνκι σε συνεργασία με την εταιρεία πετρελαιοειδών Neste Oil έκαναν ΣΔΙΤ το 2019(!) για να δημιουργήσουν μια μονάδα πρωτοπόρας τεχνολογίας χημικής ανακύκλωσης, που θα μετατρέπει 1.000.000 τόνους πλαστικών ετησίως σε χημική νάφθα και αυτή θα χρησιμοποιείται για τη παραγωγή νέων πλαστικών στα διυλιστήρια της εταιρείας.
Καλά Ελληνικά παραδείγματα έχουμε, πρέπει να αυξηθούν
1. Χαλυβουργεία Ελλάδος: χρησιμοποιεί αποκλειστικά ανακυκλωμένο scrap χάλυβα ως πρώτη ύλη και τα τελικά προϊόντα της είναι 99% ανακυκλώσιμα.
2. ΤΙΤΑΝ: στηρίζει πρακτικές όπως η χρήση εναλλακτικών πρώτων υλών και καυσίμων και υλοποιεί «βιομηχανική συμβίωση» με άλλες βιομηχανίες για αξιοποίηση παραπροϊόντων, με στόχο την επιμήκυνση κύκλου ζωής υλικών.
3. Nuevo Α.Ε: από το 2015 έχει μονάδα επεξεργασίας πλεονάσματος τροφίμων (surplus food) και τα μετατρέπει σε ζωοτροφές, δηλαδή αξιοποιεί απόβλητα παραγωγής τροφίμων σε νέες μορφές.
4. Enaleia: συλλέγει θαλάσσια πλαστικά και χρησιμοποιημένα αλιευτικά εργαλεία, τα εισάγει σε κυκλική διαδικασία ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης.
5. Coffeeco Upcycle (Πάτρα): συλλέγει υπολείμματα καφέ espresso και τα μετατρέπει σε πρώτες ύλες για καλλυντικά και άλλες εμπορικές εφαρμογές, αξιοποιώντας τα “απόβλητα” ως πόρο.
6. Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε.: η εταιρεία συγκεντρώνει απόβλητες ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές και τις επεξεργάζεται, ανακτώντας έως και 97 % των υλικών για δευτερογενή χρήση.
7. ΑΝΑΚΕΜ Α.Ε.: είναι το συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) που λειτουργεί σε 13 περιφέρειες της Ελλάδας και οργανώνει τη συλλογή και αξιοποίηση υλικών από ροές αποβλήτων ώστε να ενταχθούν σε νέα χρήση.
8. ReWeee: αντί να πετάγονται οι ηλεκτρικές/ηλεκτρονικές συσκευές, διακινούνται ως σχεδόν νέες, μεταχειρισμένες ή εκτός χρήσης μέσω online πλατφόρμας με αποτέλεσμα μείωση αποβλήτων, εξοικονόμηση υλών-ενέργειας. Πρόκειται για καλό παράδειγμα όπου το «reuse» και το «exchange» είναι στο κέντρο του μοντέλου.
Η κυκλική οικονομία είναι ένας τρόπος να ξαναδούμε (ή να ονειρευτούμε) ένα πιο καθαρό και πράσινο κόσμο. Τίποτα δεν τελειώνει πραγματικά, τίποτα δεν πρέπει να πετιέται, και κάθε υλικό (όπως και κάθε ιδέα) μπορεί να πάρει μια δεύτερη, πιο ώριμη μορφή. Οι ελληνικές επιχειρήσεις που θα δουλεύουν έτσι, δεν θα αλλάξουν απλώς τη ροή των αποβλήτων τους, αλλά τη ροή της ίδιας τους της σκέψης (το DNA). Θα μετατρέπουν το περίσσευμα σε αξία, το παλιό σε νέο, το άχρηστο σε χρήσιμο. Ίσως αυτό να είναι το πιο όμορφο κομμάτι της κυκλικής οικονομίας: δεν μας δείχνει μόνο πώς να παράγουμε καλύτερα, αλλά πώς να εκτιμούμε ξανά ό,τι ήδη έχουμε στα χέρια μας.
Θέλω να διαβάσετε προσεκτικά όλη τη δημοσίευση στο LinkedIn του Μανώλη Γραφάκου, Γενικού Γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, για το πως μια επιχείρηση στην Κέρκυρα αντιμετώπισε και χειρίστηκε τα απόβλητά της και θα καταλάβετε πόσο δρόμο έχουμε να διανύσουμε ακόμη…
Είμαι ο Τάσος Παγκάκης. Βοηθώ leaders και ομάδες να μετατρέπουν την αλλαγή σε ανάπτυξη, δουλεύοντας στο τρίγωνο Στρατηγική–Επικοινωνία–Εκτέλεση. Παρεμβαίνω όπου υπάρχει ασάφεια, για να δώσω πλαίσιο αποφάσεων, καθαρό narrative και roadmap. Λιγότερο θόρυβο, περισσότερη ευθυγράμμιση, σωστή υλοποίηση. Αν θέλεις ξεκάθαρη κατεύθυνση στη στρατηγική, μίλησέ μου και θα σε βοηθήσω.
