Τι να κρατήσεις (Takeaways)
- Η πραγματική ηγεσία δεν φοβάται τη διαφωνία, αντίθετα, ενθαρρύνει διαφορετικές απόψεις.
- Η σιωπή μέσα την ομάδα δεν σημαίνει συμφωνία! Συχνά υποδηλώνει φόβο, έλλειψη εμπιστοσύνης.
- Νιώθουν όλοι πως μπορούν να εκφράσουν τεκμηριωμένη διαφωνία χωρίς φόβο;
Τυχαία διάβασα μια φοβερή ιστορία: το 1994 οι Charles Murray και Richard Herrnstein δημοσίευσαν το αμφιλεγόμενο βιβλίο The Bell Curve (αντιγράφω: The book has been, and remains, highly controversial, especially where the authors discussed purported connections between race and intelligence and suggested policy implications based on these purported connections). Υποστήριζαν στο βιβλίο τους ότι ορισμένες φυλές είναι, κατά μέσο όρο, πιο έξυπνες και πιο πιθανό να πετύχουν από άλλες. Απέδιδαν τη βία στις φτωχές αφροαμερικανικές κοινότητες, αφού τις χαρακτήριζαν με «έλλειψη κριτικής νοημοσύνης». Το 2012, ο αρθρογράφος John Derbyshire έγραψε ένα κείμενο, όπου συμβούλευε λευκούς να αποφεύγουν μαύρες γειτονιές και εκδηλώσεις με μαύρους.
Η ιστορία έχει ωραία συνέχεια: το 2016 ένας μαύρος Αμερικανός φοιτητής, ήδη ομιλητής TED, προσκάλεσε τους παραπάνω προσωπικά να μιλήσουν στο πανεπιστήμιό του, όχι γιατί συμφωνούσε μαζί τους, αλλά για να αποδείξει ότι η αληθινή μάθηση περνά μέσα από τη δυσφορία και την αντιπαράθεση με ιδέες που μας προκαλούν. Το πανεπιστήμιο ήθελε να προσκαλούνται αμφιλεγόμενοι ομιλητές. Προλογίζοντας ο νεαρός τους controversial ομιλητές είπε πως πρέπει να χτίζουμε μια βαθύτερη επίγνωση της ανθρώπινης πολυπλοκότητας και να καλλιεργούμε ενσυναίσθηση, προϋπόθεση κάθε πραγματικής προόδου. Βλέπετε, ο φοιτητής είχε αφετηρία τα δύσκολα παιδικά χρόνια, η μητέρα του έπασχε από σχιζοφρένεια, και έμαθε να μην απορρίπτει ό,τι τον ενοχλεί ή τον προκαλεί. Μεγάλωσε σε σχολεία λευκών στερεότυπων και απέκτησε πίστη στη σημασία του διαλόγου και της κατανόησης της «άλλης πλευράς».
Η (ενεργητική) ακρόαση είναι ηγετική ικανότητα
Η ιστορία που μοιράζομαι έχει γνώριμες αναλογίες με τον επιχειρηματικό κόσμο (καλά, δεν συζητώ για τα social media όπου στρατοί φανατικών ζουν από την αντιπαράθεση). Στις επιχειρήσεις μας συναντάς μεγάλη δυσκολία εισαγωγής μιας νέας ιδέας, κακή διαχείριση της εσωτερικής κριτικής, πίεση για “σωστή εικόνα” αντί για ουσιαστικό διάλογο. Μεγαλώνει ξεροκέφαλους το επιχειρείν, ανθρώπους που δεν ακούν, που αποφεύγουν δύσκολες κουβέντες, αγνοούν τον αντίλογο και ακούν μόνο τους «δικούς μου». Για αυτό στις επιχειρήσεις υπάρχει σιγή (διάβασε για την οργανωσιακή σιωπή) και στασιμότητα. Είναι λίγοι οι οργανισμοί που αντέχουν την αμφισβήτηση και ακούν ενεργά τη διαφορετική φωνή και για αυτό καινοτομούν, εξελίσσονται και αντέχουν στις κρίσεις.
Ενώ η ταχύτητα λήψης αποφάσεων και η αποτελεσματικότητα θεωρούνται κορυφαίες αρετές, η βαθιά, ενεργητική ακρόαση υποτιμάται ή δεν την γουστάρουν. Όμως, η ακρόαση δείχνει ωριμότητα. Ο φοιτητής διαφωνούσε κάθετα με απόψεις ρατσιστικού χαρακτήρα, αλλά τους έδωσε βήμα από την ανάγκη να κατανοήσει και να εξοπλιστεί. Ο επιχειρηματίας θα δώσει βήμα στον εργαζόμενο;
Η σύγχρονη ηγεσία δεν απαιτεί να συμφωνείς με όλους και όλα. Απαιτεί όμως να κατανοείς τις δυνάμεις που κινούνται γύρω σου (πιο έξυπνους ανθρώπους, νεωτεριστικές ιδέες, ανάγκες και φόβοι, ακόμη και εσφαλμένες ή τοξικές απόψεις). Η κατανόηση είναι το πρώτο βήμα για συνεργασία, αποτελεσματικότητα και τελικά την αλλαγή.
Η υπομονή σε αντίθετες απόψεις έχει ένα προσωπικό κόστος συναισθηματικής φθοράς. Αλλά αυτό το κόστος είναι αναγκαίο για να προετοιμαζόμαστε (σαν διαρκή εκπαίδευση) για έναν κόσμο όπου δεν μπορούμε να σιωπήσουμε όσους διαφωνούν μαζί μας (ειδικά όταν εργάζονται δίπλα μας ή μας διοικούν). Η ώριμη ηγεσία δεν φτιάχνεται με MBA και certifications. Αν θες να διοικήσεις ή να πετύχεις κάτι, πρέπει να μπορείς να διατηρείς την ψυχραιμία σου μέσα στην ένταση, να διακρίνεις την ουσία ανάμεσα στον θόρυβο, και να βρίσκεις γέφυρες κατανόησης, ακόμη κι όταν ξέρεις ότι δεν θα υπάρξει συμφωνία. Προσωπικό τίμημα (η μούρη μας, η ηρεμία μας), ή το συλλογικό κέρδος;
Πώς μεταφράζεται αυτό στην πράξη για τα στελέχη και τους επιχειρηματίες
- Να ακούς χωρίς προκατάληψη τις απόψεις του προσωπικού, των πελατών και των συνεργατών. Μαθαίνεις, διευρύνεται η οπτική σου.
- Να θεωρείς ευκαιρία και να δίνεις χώρο στον εσωτερικό αντίλογο, χωρίς να τον εκλαμβάνεις ως υπονόμευση. Μην μένεις προσκολλημένος στο grapevine και στα echo chambers.
- Να ενθαρρύνεις τον εποικοδομητικό διάλογο σε κάθε έργο, συνάντηση, project, ακόμη και όταν φέρνει αμηχανία. Είναι προϋπόθεση ωριμότητας και εξέλιξης εργαζομένων και στελεχών.
- Να εξασκείς την ενσυναίσθηση, ακόμα και όταν διαφωνείς με όσα ακούς. Όχι να την προσποιείσαι, γιατί ο κόσμος δεν είναι ηλίθιος, καταλαβαίνει.
Η ηγεσία χτίζεται με ανοιχτό μυαλό και ανοιχτά αυτιά. Αν θέλουμε έναν κόσμο με ισχυρότερους ηγέτες, βιώσιμες επιχειρήσεις και ανθεκτικές ομάδες, χρειαζόμαστε ανθρώπους που δεν αποστρέφονται τη διαφωνία, αλλά τη μετατρέπουν σε εφαλτήριο μάθησης. Το να ακούς αυτό που δεν σου αρέσει, είναι η αρχή της πραγματικής επιρροής.
Είμαι ο Τάσος Παγκάκης. Βοηθώ leaders και ομάδες να μετατρέπουν την αλλαγή σε ανάπτυξη, δουλεύοντας στο τρίγωνο Στρατηγικής-Επικοινωνίας-Compliance. Παρεμβαίνω όπου υπάρχει ασάφεια, δίνω πάντα πλαίσιο αποφάσεων, καθαρό narrative και roadmap. Αν θέλεις βοήθεια και κατεύθυνση σε θέματα στρατηγικής, μίλησέ μου και θα σε βοηθήσω.
