Marc Benioff
Τι να κρατήσεις (Takeaways)
- Περνάμε (ή οφείλουμε να περάσουμε) από το “shareholders-only” μοντέλο σε καπιταλισμό κοινωνικών εταίρων.
- Κάθε επιχείρηση κρίνεται για ηθική, διαφάνεια, διακυβέρνηση, κοινωνικό/περιβαλλοντικό αποτύπωμα, όχι μόνο κέρδη.
- Ανταγωνιστικό πλεονέκτημα από νέες πρακτικές (αξιόπιστη λειτουργία, καλύτερη εξυπηρέτηση, επένδυση σε ανθρώπους, καινοτομία, συνεργατικά οικοσυστήματα).
Το τελευταίο διάστημα με απασχολεί στις συζητήσεις με φίλους ποιο είναι το leadership pattern που “κυκλοφορεί εκεί έξω”. Είναι ίσως το πιο σημαντικό θέμα, που συχνά δεν τυγχάνει προσοχής. Η ηγεσία είναι το πιο κρίσιμο στοίχημα στη διαρκή αλλαγή που συμβαίνει ακόμη και για το πιο μικρό “μαγαζί”. Οδηγεί ένα επιχειρηματικό πλάνο, εμπλέκει και αναπτύσσει ανθρώπους, δημιουργεί ευκαιρίες εργοδοσίας, κοινωνικής συνεισφοράς και θετικής, αναπτυξιακής και βιώσιμης λειτουργίας. Γράφοντας προηγούμενα για τους CEO που χρειαζόμαστε, δήλωσα την αγωνία μου και γράφοντας το άρθρο It’s the boss, stupid (παραφράζοντας το ιστορικό It’s the economy, stupid) σκεφτόμουν τα λάθη διοίκησης και λειτουργικής ανεπάρκειας των διευθυντικών στελεχών.
Υπάρχει όμως κάτι πιο βαθύ μέσα σε όλα αυτά. Κάτι που αφορά τον μικρομεσαίο ιδιοκτήτη κάθε επιχείρησης, αλλά και τον leader-στέλεχος μιας μεγάλης ή/και πολυεθνικής εταιρίας που λειτουργεί τοπικά. Κάτι που αφορά την εποχή του μετασχηματισμού στην οποία μπήκαμε και που μάλλον θα διαρκέσει για τουλάχιστον 20 χρόνια ακόμη. Είναι ένα πολύ δυνατό ερώτημα. Μια δύσκολη σκέψη...
Εχουμε τους κατάλληλους CEO;
Είναι κατάλληλη η “πάστα” των αφεντικών; Είναι έτοιμοι να λειτουργήσουν στην εποχή του νέου καπιταλισμού, όπου μοιράζεσαι, έχεις ανοιχτά συστήματα γνώσης και διοίκησης; Θα μπορέσουν να λειτουργήσουν στη νέα συνεργατική οικονομία; Στην οικονομία peer-to-peer; Στην άμεση οικονομία όπου ο πελάτης θέλει λύση σε ένα κλικ; Στην πράσινη οικονομία που απαιτεί και προϋποθέτει καλύτερα προϊόντα, υπηρεσίες και επιχειρησιακές λειτουργίες;
Το διαβάζεις εδώ κι εκεί -και μακάρι να επικρατήσει αυτή η τιτλοφόρηση- πως αρχίσαμε να βιώνουμε το stakeholders’ capitalism (οικονομική δράση για να ανήκει στους κοινωνικούς εταίρους). Πρωτοεμφανίστηκε ως προβληματισμός στα thought-lead sessions του Davos. Είναι πράγματι η νέα εποχή, ας την πούμε έτσι, του καπιταλισμού που σταδιακά αναγνωρίζει τα αδιέξοδά του και αυτοβελτιώνεται. Αυτορυθμίζεται και αλλάζει. Θα μου πεις, ψιλά γράμματα, εδώ ο άλλος (στο γραφείο) φωνάζει 24 ώρες την ημέρα… Κι όμως, αν παρατηρήσετε προσεκτικά ο καπιταλισμός προσπαθεί -όπου μπορεί- να προσαρμοστεί σε νέες πραγματικότητες που συμβαίνουν, το ακούς και το νιώθεις όλο και πιο συχνά:
- Η ανθρωπότητα γίνεται πιο σημαντική από τα κέρδη
- Κέρδος μόνο με ηθικές και αξιόπιστες πρακτικές
- Εταιρική διακυβέρνηση που ελέγχεται δημόσια και αυστηρά
- Αγορές που ωφελούν μαζικά κοινότητες σε κοινούς στόχους και αξίες
- Εργαζόμενοι που εξελίσσονται
- Τεχνολογία-εργαλείο για τους πολλούς εκεί έξω
- Σεβασμός κοινωνικών ανισοτήτων
- Αποφυγή εντάσεων μέσα στην κοινωνία (νέοι σκοποί)
- Marketing και επικοινωνία γνήσιας αλήθειας
- Προϊόντα που επιστρέφουν στην κοινωνία και τον πλανήτη.
- Ειδήσεις διασταυρωμένες και όχι fake news
Θα μου πείτε, μα δεν βλέπεις πόσα προβλήματα υπάρχουν στις οικονομίες; Ναι, συμβαίνουν μικρά ή και μεγαλύτερα εμπόδια προς την οικονομική και κοινωνική σύγκλιση, αλλά το θέμα είναι ποιες εταιρίες (με τους ανθρώπους τους) και ποιες κοινότητες (με τους leaders τους) θα γίνουν ο κανόνας και όχι οι εξαιρέσεις.
Professor Klaus Schwab
Η διαρκής αλλαγή είναι εδώ
Οι άνθρωποι που μεγαλώνουν με παθιασμένες απόψεις κατά της οικονομικής δράσης, της ελεύθερης οικονομίας και της επιχειρηματικότητας ίσως δεν θα το καταλάβουν το γραπτό αυτό, αλλά όλοι θα δεχτούν αυτό: σε πολλά μήκη και πλάτη του πλανήτη δημιουργείται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο.
Μπορεί να μην έχει τη μορφή συμβολαίου 100%, ή να μην το ακούμε από τον πολιτικό Χ, αλλά κομμάτια του ήδη γράφονται. Αλλες φορές με πρόστιμα και social media ξεφωνητά, άλλες φορές με νομοθεσίες και κανόνες. Πάντως πολλά από τα παραπάνω σημεία αρχίζουν και βγαίνουν στον αφρό. Μέχρι σήμερα, για παράδειγμα, πολλοί αισχροκερδούσαν ενώ απλά έκαναν εισαγωγή ενός commodity προϊόντος. Τώρα όλο και περισσότερο τους ζητείται να επιστρέψουν στην κοινωνία, να βοηθήσουν, να επενδύσουν σε υπηρεσίες και καλύτερη εξυπηρέτηση πολιτών, να καινοτομήσουν, να είναι πιο σοβαροί εργοδότες και πάνω απ’όλα να γίνουν τίμιοι και διαφανείς οικονομικοί παράγοντες.
Αυτά όλα δεν θα ήταν καν ένα μονόστηλο στην προτελευταία σελίδα μιας εφημερίδας πριν 10 χρόνια. Σήμερα όμως είναι top θέματα στην ατζέντα κρατών, θεσμών, αρχών αυτορρύθμισης, social media, opinion leaders και στις top-100 πολυεθνικές που διαμορφώνουν πάντα τις νέες καλές πρακτικές.
Chancellor Angela Merkel
Οι επιχειρήσεις μας τι περιμένουν;
Diversity, τιμιότητα, διαχείριση εξυπηρέτησης, δίκαιες αμοιβές, βιώσιμη ανάπτυξη, απολογισμός ακόμη και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και διασυνοριακά Co-creation clusters. Αγνωστες λέξεις όσο ήταν και πριν 10 χρόνια οι κλισέ φράσεις των πρώτων τεχνολόγων. Οι επιχειρήσεις μας τι περιμένουν; Δεν υπάρχει πια η δικαιολογία “δεν ήξερα“, αν θέλεις να φτιάξεις μια επιτυχημένη και σωστή επιχείρηση.
H Ευρωπαϊκή Ενωση στα προγράμματα Interreg Μεσογείου μαζί με 380 μικρομεσαίες επιχειρήσεις δημιουργούν καινοτομικές λύσεις, πλήρως χρηματοδοτούμενες, που επιλύουν προβλήματα ψηφιακής οικονομίας, πράσινης ανάτπυξης, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συστημάτων μεταφορών και πολλών ακόμη industries. Ξέρετε κάποια Ελληνική μικρομεσαία που να αναζητά τέτοιες λύσεις, για να μάθει και να εξελιχθεί; Πάντως η χώρα ολόκληρη, για μια ακόμη φορά, απλά περιμένει λεφτά! Λένε, θα μας δώσουν επιδότηση για e-shop… Τι να το κάνεις ρε φίλε, αν δεν έχεις μια δική σου ποιότητα;
Είμαστε καλοί; Τι να αλλάξουμε;
Αναλογιστείτε το θέμα για την επιχείρησή σας, τον εαυτό σας, τις ομάδες σας. Το ερώτημα είναι μεγάλο θέμα. Τους βοηθάτε να γίνουν άνθρωποι με ενσυναίσθηση; Δημιουργείται χώρο για να εξελίσσονται και να μαθαίνουν, ώστε να φέρνουν νέες πρακτικές; Έχετε στελέχη διατεθειμένα να μάθουν νέους τρόπους; Είναι οι project managers πρεσβευτές της αλλαγής και του μετασχηματισμού;
Hiromichi Mizuno
Το ερώτημα “Τι να αλλάξουμε;” δεν είναι προβοκάτσια, ούτε εξυπνάδα. Είναι προβληματισμός που πηγάζει από προσωπική γνώση. Από το 1980 γενιές και γενιές διδάσκονται για το κέρδος, τα συστήματα διείσδυσης σε αγορές, το εμπόριο και τις πωλήσεις. Εδώ και 40 χρόνια εκατοντάδες χιλιάδες εκπαιδευτές και εκπαιδευόμενοι μέσα στην ίδια ρουτίνα μαθαίνουν τα ίδια πράγματα. Μεταφρασμένα. Χωρίς πρακτική εφαρμογή. Χωρίς αυτο-αξιολόγηση και ερευνητική μάθηση. Πολλοί από αυτούς ίσως θα έλεγαν εύκολα για όσα γράφονται πιο πάνω …“Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη”. Δεν τους απασχόλησαν όμως ποτέ. Δεν ήταν μέσα στο excel report ή τη διαδικασία πωλήσεων.
Και ξαφνικά αυτοί οι άνθρωποι βρίσκονται σε ένα πιο ανθρώπινο, ευαίσθητο και ηθικό περιβάλλον. Σαν να τους λέει κάποιος, πρέπει να αλλάξετε, όλα όσα μάθατε. Μπορεί να μην καταλαβαίνουν το περιβάλλον, να πηγαίνουν ψαχτά και σιγά-σιγά. Να βλέπουν ακόμη και τον κώδικα εργασιακής εμφάνισης να αλλάζει και να μην τον καταλαβαίνουν.
Πρέπει ο καθένας μας να απαντήσει στο ερώτημα, αν έχουμε το κατάλληλο μυαλό και νοοτροπία -στη νέα εποχή- να σερβίρουμε πελάτες με σωστό τρόπο; Να δημιουργήσουμε καινοτομία: Ποιος θα συνεφέρει τον δημόσιο τομέα; Πως ακόμη και ένα τοπικό κατάστημα θα εισφέρει στην τοπική κοινωνία, σχεδόν όσα ζητάει να κερδίσει από αυτή; Ποιος θα δώσει όραμα και ουσία στους εργαζόμενους και τους κοινωνικούς εταίρους; Ποιος θα ακούσει το περιβάλλον του;
Αποκτήστε νέο σκοπό
Το 2019 σε ένα πολύ σημαντικό roundtable 181 Αμερικανοί CEO’s συμφώνησαν να συνυπογράψουν ένα συμβόλαιο ευθύνης για μια “Οικονομία που υπηρετεί όλους τους πολίτες”. Οι 181 Διευθύνοντες Σύμβουλοι (τραπεζών, ασφαλειών, βιομηχανιών και καταναλωτικών) ανησυχούσαν, ότι οι επιχειρήσεις τους δεν έχουν ακόμη ένα ορατό θετικό κοινωνικό, περιβαλλοντικό και οικονομικό αποτύπωμα. Ήθελαν να έχουν ένα σκοπό μεγαλύτερο από το βγάζω κέρδη!
Αρκετοί CEO’s μάλιστα είπαν δημόσια πως δεν είναι το παν ο μέτοχος (αυτό κι αν είναι εξέλιξη). Φαίνεται (και το εύχομαι) πως θα δούμε πολύ σοβαρές αλλαγές στα επόμενα χρόνια! Οι επικριτές των μεγάλων επιχειρήσεων στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ υποστηρίζουν τις άμεσες και σημαντικές αλλαγές. Όμως τα πράγματα, σκέφτομαι, δεν είναι τόσο απλά. Κάτω από την πίεση και τον πανικό της Covid-19 (αλλά και της κακής οικονομικής πορείας πολλών κρατών) ίσως πολλοί ιδιοκτήτες και στελέχη επιχειρήσεων να γυρίσουν στις πρακτικές επιβίωσης που ήξεραν, για να φέρουν (έστω μειωμένα) αποτελέσματα για τον ιδιοκτήτη-μέτοχο. Μην ξεχνάτε, αν εξαιρέσει κανείς τη Ναυτιλία, δεν υπάρχει industry που να έχει βιώσιμα-καλά αποτελέσματα. Οσο όμως οι Leaders μας πέφτουν με τα μούτρα …σε ό,τι έκαναν, τόσο θα καθυστερεί η προσαρμογή στο μέλλον. Θα έχουμε μόνο ένα παράδειγμα επιχείρησης που έκανε σεισμικές αλλαγές, την Παπαστράτος;
Ο δρόμος θα είναι μακρύς
Τώρα να ρωτήσω έτσι, εγκυκλοπαιδικά που λένε (ως παράδειγμα): δεν χρειάζεται ο πλανήτης μας (μετά από τέτοιο κακό που του κάνουμε) ένα παγκόσμιο φόρο μόλυνσης από (τα κακά) καύσιμα (carbon tax); Πόσοι επιχειρηματίες και CEOs θα το δεχτούν; Πόσοι θα αναλάβουν πρωτοβουλίες αποκατάστασης περιβαλλοντικών προκλήσεων και θα βοηθήσουν με συνεργασίες πανεπιστήμια, φορείς και κοινότητες;
Διάβαζα στο HBR για μια νέα μελέτη που έκανε το Ford Foundation σχετικά με την εταιρική συμπεριφορά σε περισσότερες από 600 επιχειρήσεις σε ΗΠΑ και Ευρώπη. Δυστυχώς πολλές επιχειρήσεις γυρίζουν σε ‘survival mode’ που λέγαμε. Δεν προκύπτει πως οι επιχειρήσεις θα κάνουν αλλαγές αντάξιες μιας τόσο πολύπλοκης εποχής. Καθυστερούν να γίνουν θετικοί καταλύτες κοινωνικών και άλλων προβλημάτων. Ίσως ο εταιρικός σκοπός θα είναι επικεντρωμένος στο πως δεν θα χάσουμε πιο πολλά. Και τότε “βράσε όρυζα”. Το ερώτημα είναι λοιπόν επίκαιρο και αναγκαίο να απαντηθεί με συγκεκριμένες πράξεις και θετικά πρότυπα.
Είμαι ο Τάσος Παγκάκης. Βοηθώ leaders και ομάδες να μετατρέπουν την αλλαγή σε ανάπτυξη, δουλεύοντας στο τρίγωνο Στρατηγική–Επικοινωνία–Εκτέλεση. Παρεμβαίνω όπου υπάρχει ασάφεια, για να δώσω πλαίσιο αποφάσεων, καθαρό narrative και roadmap. Λιγότερο θόρυβο, περισσότερη ευθυγράμμιση, σωστή υλοποίηση. Αν θέλεις ξεκάθαρη κατεύθυνση στη στρατηγική, μίλησέ μου και θα σε βοηθήσω.
