Τι να κρατήσεις (Takeaways)
- Οι εταιρικές αξίες δεν είναι “κείμενο στο site” ή CSR βιτρίνα, αλλά συμπεριφορές και πράξεις.
- Σε ασταθή περιβάλλον (ανισότητες, καχυποψία, κοινωνική ένταση) τα shared values είναι άγκυρα στρατηγικής.
- Δώστε πίσω στην κοινωνία: προσελκύετε ταλέντο, χτίζετε εμπιστοσύνη και ενισχύετε ανθεκτικότητα και ανάπτυξη.
Οι κοινές αξίες μιας ομάδας ή ενός οργανισμού αποτελούν κρίσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε μια εποχή συνεχών αλλαγών. Επιχειρήσεις με ασθενή αξιακό υπόβαθρο διαλύονται υπό πίεση, ή χάνουν ταλέντο, πάντα εμφανίζουν σύγχυση ρόλων και ασταθή ποιότητα. Αντίθετα, οργανισμοί με shared values έχουν καλύτερα δίκτυα συνεργασίας, μεγαλύτερη εσωτερική συνοχή, ισχυρότερη δέσμευση προς την κοινωνία, και συνεπή εμπειρία πελάτη.
Πάντα πίστευα πως οι αξίες που μπαίνουν στα website και τα annual reports θέλουν πολύ κουβέντα. Είναι γενικόλογες ή ηθικοπλαστικές και δεν αντιπροσωπεύουν πάντα ακριβώς την πραγματικότητα μιας επιχείρησης, όπως τη βιώνει ένας εργαζόμενος ή όπως αποτυπώνεται από την προσφορά της επιχείρησης προς το κοινωνικό σύνολο. Δεν πρέπει να είναι μια αφίσα στον τοίχο, αλλά έμπρακτοι κανόνες στον τρόπο δουλειάς, στον τρόπο λήψης απόφασης και στο ίδιο το offer, για να χτίζουν ασπίδα απέναντι στη φθορά, ενώ θα βοηθούν την ηγεσία να κατευθύνει σωστά την ομάδα σε περιόδους αλλαγής. Επίσης, πάντα έλεγα στους πελάτες μου να κάνουν κινήσεις ουσίας. Οι αξίες δεν είναι CSR με μικρές δωρεές και χορηγίες ή βραβεία, αλλά ο πιο σταθερός οδηγός σε έναν ασταθή κόσμο:
- Αυξάνονται παντού οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, σε όποιο ημισφαίριο και αν ζούμε.
- Το εκρηκτικό συναίσθημα εκδίκησης και βίας υφέρπει σε πολλές χώρες, ομάδες, κοινότητες.
- Ο επιχειρηματικός κόσμος αντιμετωπίζεται με καχυποψία και ζήλεια.
- Υπάρχουν ολόκληρες κοινότητες που επηρεάζονται αρνητικά από το αποτύπωμα εταιρικών λειτουργιών.
Τα παραπάνω είναι υποχρέωση δράσης, δήλωση ηθικής και ευκαιρία για κάθε επιχείρηση που θέλει να εισφέρει σε ένα καλύτερο κόσμο. Δεν υποτίμησα ποτέ το μισθό-μπόνους της Καρέλιας προς τους εργαζόμενους που διαβάζουμε στο Facebook, ή τα προγράμματα υγείας στην εργασία πολλών επιχειρήσεων, ή τις υποτροφίες. Μου φαίνεται πως χρειαζόμαστε κάτι περισσότερο, κάτι πιο βαθύ που θα ενώνει με ανάγκες και αξίες (για να εμπνεύσει).
Βεβαίως ξέρω πως οι περισσότερες επιχειρήσεις παλεύουν με πίεση στα κόστη, λειτουργούν σε ασταθείς αγορές και με κούραση των εργαζομένων, αλλά η συζήτηση γύρω από τις αξίες δεν πρέπει να μοιάζει «πολυτέλεια». Οι αξίες δεν είναι διακοσμητικές, αλλά στρατηγική απόφαση και αυτό το αποδεικνύουν διεθνείς οργανισμοί που έχτισαν ανθεκτικότητα όχι με επικοινωνιακά πυροτεχνήματα CSR, αλλά με deep-rooted shared values, αξίες που καθοδηγούν την καθημερινότητα, τις αποφάσεις και το πώς αντιλαμβάνονται τον ρόλο τους στην κοινωνία.
Patagonia: όταν μια εταιρεία ανήκει στον πλανήτη
Το 2022, ο Yvon Chouinard έκανε κάτι αδιανόητο: δώρισε την Patagonia! Χάθηκε ίσως η είδηση μέσα στην πανδημία, αλλά έγινε. Με απόφαση του ιδρύματος, μετέτρεψε την επιτυχία της εταιρείας σε πράξη ακτιβισμού, ώστε όλα τα ετήσια κέρδη να κατευθύνονται αποκλειστικά σε δράσεις για την προστασία του πλανήτη. Δεν είναι CSR, αλλά ξεκάθαρο μήνυμα: το επιχειρηματικό μας μοντέλο ευθυγραμμίζεται με τον σκοπό μας. Το brand αύξησε δημοσιότητα, αξιοπιστία, αγάπη καταναλωτών και (ναι) κερδοφορία …γιατί τα χρήματα που δίνω ως καταναλωτής πηγαίνουν σε καλό σκοπό.
LEGO: αξίες που “έσωσαν” την εταιρεία
Όταν η LEGO βρέθηκε στο χείλος της χρεοκοπίας (το 2003 είχε χρέος $800 εκατ.) πήρε μέτρα αναδιοργάνωσης, αλλά οι νέες επιχειρηματικές στρατηγικές με βάση τις αξίες της είχαν αποτελέσματα και η Lego είδε την τύχη της να γυρίζει (τώρα έχει πάλι μεγάλα μερίδια αγοράς). Η εταιρεία επέμεινε για: α) άτεγκτη ποιότητα, β) ασφάλεια παιδιού ως θεμελιώδη αξία (προσοχή σε κάθε υλικό), γ) μόνο βιώσιμα υλικά (όχι φτηνιάρικα) και όλα με μακροπρόθεσμη σκέψη. Μην ξεχνάμε, είναι η εταιρεία που ξεκίνησε τα ξύλινα παιχνίδια στη Δανία (1963). Δεν σταμάτησε εκεί: άνοιξε διάλογο (hub) καινοτομίας, δέχτηκε συστάσεις και προτάσεις από τους πελάτες, τελειοποίησε το υλικό ABS και άνοιξε κανάλι συνεργασίας με νέους σχεδιαστές δημιουργώντας μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και μια επική ανάκαμψη.
Unilever: όταν ο σκοπός δημιουργεί ανάπτυξη
Τα “purpose brands” της Unilever αναπτύσσονται κάθε χρόνο διπλάσια σε όγκο και αξία από τα υπόλοιπα. Όταν ακούς ‘purpose’ μπορεί να πεις, ε, καλά τώρα …μόδα! Δεν είναι όμως έτσι. Δημιουργούν κοινωνικό όφελος και κερδίζουν την προτίμηση καταναλωτών. Βρήκα αρκετά παραδείγματα:
- Dove Self-Esteem & Real Beauty (ενδεικτικά: τα προγράμματα σε σχολεία για αυτοεκτίμηση έφτασαν πάνω από 90 εκατ. νέους, και αληθινές γυναίκες σε καμπάνιες – όχι με μοντέλα).
- Το Lifebuoy στο πρόγραμμα “Help A Child Reach 5” δεν μίλησε απλώς με ένα διαφημιστικό μήνυμα, αλλά υλοποίησε προγράμματα εκπαίδευσης πλυσίματος χεριών σε χώρες με παιδική θνησιμότητα και εκπαιδεύτηκαν πάνω από 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι (!) σε χώρες της Ασίας και της Αφρικής. Τους έδειξε ασφάλεια + υγεία.
- Η Hellman’s με το πρόγραμμα “Make Taste, Not Waste” μαθαίνει το αγοραστικό κοινό για τη σπατάλη τροφίμων, και κάνει συνεργασίες με food banks, δείχνει συνταγές επαναχρησιμοποίησης υλικών (για να μην πετάμε τίποτε). Μικρά πιθανώς, καθημερινά ίσως, αλλά χρήσιμα βήματα και ρόλοι στην κοινωνία.
Intermountain Health: shared values με μετρήσιμο κοινωνικό αποτέλεσμα
Το Intermountain Health στις ΗΠΑ (mission: helping people live the healthiest lives possible through quality, sustainable, and affordable care) υιοθέτησε μια στάση σχεδόν αντι-εμπορική. Ανακοίνωσε πως “Στόχος μας είναι λιγότερες ιατρικές πράξεις.” και επιμένει με προσήλωση στην πρόληψη και στη σωστή χρήση φαρμάκων (οι Αμερικανοί φημίζονται για την υπερ-χρήση). Βοήθησε σε πολλές πολιτείες να μειωθεί το κόστος νοσηλείας κατά 13%, βελτίωσε την υγεία πολλών κοινοτήτων μαθαίνοντας πως είναι αξία να σώζεις κόσμο, χωρίς υπερβολική χρήση φαρμάκων και σπατάλες. Καμία από αυτές τις εταιρείες δεν χρησιμοποιεί τις αξίες της ως marketing property, αλλά επιμένουν πως οι αξίες δένουν με το επιχειρηματικό τους μοντέλο. Σε έναν κόσμο με αυξημένη κοινωνική αναταραχή και καχυποψία, με θεσμική αστάθεια και απαιτητικούς πελάτες τα shared values προστατεύουν την κουλτούρα της επιχείρησης, προσελκύουν το σωστό ταλέντο, δημιουργούν εμπιστοσύνη και εξασφαλίζουν μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα.
Σήμερα, νομίζω, η πιο απαιτητική και πολύτιμη ερώτηση που μπορεί να κάνει μια επιχείρηση δεν είναι «πώς θα πουλήσω περισσότερο;» αλλά «Σε τι πιστεύω ως οργανισμός και πως το εφαρμόζω;». Είναι η διαφορά μεταξύ της εταιρείας που θέλει να επιβιώσει και εκείνης που εξελίσσει τον κόσμο γύρω της εφαρμόζοντας τις αξίες, την κοσμοθεωρία της.
Είμαι ο Τάσος Παγκάκης. Βοηθώ leaders και ομάδες να μετατρέπουν την αλλαγή σε ανάπτυξη, δουλεύοντας στο τρίγωνο Στρατηγική-Επικοινωνία-Υλοποίηση. Παρεμβαίνω όπου υπάρχει ασάφεια, για να δώσω πλαίσιο αποφάσεων, καθαρό narrative και roadmap. Λιγότερο θόρυβο, περισσότερη ευθυγράμμιση, σωστή υλοποίηση. Αν θέλεις ξεκάθαρη κατεύθυνση στη στρατηγική, μίλησέ μου και θα σε βοηθήσω.





