Ljupka Cvetanova, New Land
Η ρύθμιση της Ε.Ε., Transparency and Targeting of Political Advertising, πριν 10 μήνες περίπου, θέλησε να βάλει τη διαφάνεια στην πολιτική διαφήμιση on social. Οι όροι: σήμανση κάθε διαφήμισης, πλήρη διαφάνεια κόστους, αποθήκευση όλων των στοιχείων. Μόλις δημοσιεύτηκε (EU) 2024/900 με τίτλο «Transparency and Targeting of Political Advertising» οι πλατφόρμες Meta και Google, ανακοίνωσαν ότι σταματούν όλες τις πολιτικές καμπάνιες στην Ευρώπη.
Ο στόχος της Ε.Ε.
Ο στόχος της Ε.Ε. είναι να συμβάλει στη «ορθή λειτουργία της ενιαίας αγοράς της ΕΕ για την πολιτική διαφήμιση» και να στηρίξει τον «ανοιχτό και δίκαιο πολιτικό διάλογο». Τι μας λέει δηλαδή ευγενικά; Υπήρχε παραπληροφόρηση, fake news και παρεμβάσεις ξένων κρατών, αλλά και κακές πρακτικές στην επεξεργασία προσωπικών δεδομένων (microtargeting με βάση προσωπικά δεδομένα) για σκοπούς πολιτικής διαφήμισης.
Οπως εξηγεί η ανάλυση του Euronews η ρύθμιση προβλέπει λεπτομερώς υποχρεώσεις για σαφή σήμανση-αναγνώριση της πολιτικής διαφήμισης (να μην υπάρχουν “γκρι” μηνύματα), να ξέρουμε ποιος είναι ο φορέας που πληρώνει, σε ποιους απευθύνεται, ποια εκλογική διαδικασία αφορά, καθώς και υποχρεώσεις για (φορολογική) διαφάνεια. Η Ε.Ε. προσπαθεί (η καψερή) να επαναφέρει την εμπιστοσύνη του κοινού στις ενημερωτικές πολιτικές καμπάνιες. Δεν περιορίζει τη δημοκρατία από πρόθεση και είναι μάλλον μια φιλοδημοκρατική ρύθμιση.
Η αντίδραση των Meta και Google
Οι μεγάλες πλατφόρμες όπως Meta, Google, TikTok είναι τα βασικά κανάλια ενημέρωσης και διάδοσης πολιτικού λόγου σε εκλογικά και κοινωνικά θέματα. Οι δύο πρώτες υποστήριξαν δημόσια ότι η Ε.Ε. με τη ρύθμιση περιορίζει τις πολιτικές διαφημίσεις και άρα τη δυνατότητα νέων κομμάτων, ΜΚΟ και ανεξάρτητων φωνών να ακουστούν. Δεν είναι αλήθεια, πρώτη η Meta ανακοίνωσε την απόφασή της, ότι από Οκτώβριο 2025 δεν θα επιτρέπει πλέον διαφημίσεις που αφορούν πολιτικά, εκλογικά ή κοινωνικά ζητήματα στην Ε.Ε. και επικαλέστηκε «λειτουργικές προκλήσεις και νομική ασάφεια» εξαιτίας της νέας ρύθμισης. Η ρύθμιση δεν απαγορεύει πολιτικά μηνύματα, αυτό είναι απόφαση των δύο εταιρειών-πλατφορμών (πιθανά για να αποφύγουν μπλεξίματα-πρόστιμα).
Ποιους ζημιώνει η ρύθμιση και η πρακτική απόφαση της Meta;
Μικρά κόμματα, νέοι πολιτικοί, κοινωνικές οργανώσεις δεν έχουν άλλα κανάλια επικοινωνίας. Η απαγόρευση της Meta, για να έχει το κεφάλι της ήσυχο από καταγγελίες και ρυθμιστικό έλεγχο, είναι λάθος κίνηση. Επίσης, ο χαρακτηρισμός της Ε.Ε. ρύθμισης που θεωρεί ΜΚΟ και κοινωνικές οργανώσεις ως “πολιτικές οντότητες” (και άρα θα μπλοκάρονται) είναι εξίσου λάθος κίνηση. Δεν ασχολούμαι με το αν τα διαφημιστικά μαγαζιά θα χάσουν έσοδα από καμπάνιες. Μάλλον το εκλογικό μήνυμα, η προσπάθεια επιρροής και τα budget πολιτικών εκστρατειών δεν θα εξαφανιστούν. Ίσως να πάνε στα μεγάλα media μαγαζιά, σε κάποιους influencers (χωρίς πολιτική σήμανση…αυτό και αν θα είναι “γκρι”), ή σε μικρά μέσα-blogs που θα ανεβάζουν “ανεξάρτητο περιεχόμενο” (η πολιτική διαφήμιση σε γκρίζες ζώνες).
Η αντίδραση των πλατφορμών είναι υπερβολική!
Η αντίδραση των πλατφορμών είναι υπερβολική. Γιατί οι Meta και Google επιλέγουν να απαγορεύσουν πλήρως την πολιτική διαφήμιση στην Ε.Ε.; Δεν θέλουν να μπλέξουν με τα ρίσκα συμμόρφωσης (πρόστιμα-έλεγχοι κ.λπ), ενώ είναι ολιγοπώλιο ενημέρωσης-ψυχαγωγίας και αποκλείουν μικρά κόμματα, κινήσεις πολιτών ή ανεξάρτητους υποψήφιους που δεν έχουν TV χρόνο και δεν θα έχουν ούτε on social προβολή.
Γιατί περιορίζουν οι Meta / Google την ποικιλία ιδεών; Για να μη δίνουν report στην Ευρωπαϊκή γραφειοκρατία; Δεν αποδυναμώνεται η Δημοκρατία με την απόλυτη απόφασή τους; Πρόκειται για αυστηρή ρύθμιση της Ε.Ε., αλλά κατά τη γνώμη μου η ηλιθιότητα βρίσκεται κυρίως στις πλατφόρμες. Αντί να επενδύσουν σε συστήματα συμμόρφωσης και διαφάνειας (που θα λειτουργούσαν ως παγκόσμιο πρότυπο), επιλέγουν την εύκολη λύση: “Ban everything.”
Μοιράζομαι μια ακόμη οπτική, το σχόλιο-προβληματισμό του Π. Παπαχατζή, που έχει σχετική εμπειρία:
Είμαι ο Τάσος Παγκάκης. Βοηθώ leaders και ομάδες να μετατρέπουν την αλλαγή σε ανάπτυξη, δουλεύοντας στο τρίγωνο Στρατηγική-Επικοινωνία-Υλοποίηση. Παρεμβαίνω όπου υπάρχει ασάφεια, για να δώσω πλαίσιο αποφάσεων, καθαρό narrative και roadmap. Λιγότερο θόρυβο, περισσότερη ευθυγράμμιση, σωστή υλοποίηση. Αν θέλεις ξεκάθαρη κατεύθυνση στη στρατηγική, μίλησέ μου και θα σε βοηθήσω.
