Υποκειμενικά ή αντικειμενικά φτωχοί;
Η φτώχεια δεν είναι μόνο οικονομικός δείκτης. Είναι ΜΑΖΊ κατάσταση, εμπειρία, συναίσθημα. Η διεθνής στατιστική διαχωρίζει την αντικειμενική (εισόδημα και υλική στέρηση), από την υποκειμενική φτώχεια (προσωπική αντίληψη των πολιτών, αν μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες της ζωής).
Με τα στοιχεία Eurostat 2024-25, το 66,8% των Ελλήνων δηλώνουν, ότι δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε, όταν ο μέσος όρος είναι 17,4%. Πιο πρόσφατα, η Greece in Figures δημοσίευσε μια ανάλυση όπου 3 στους 10 βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας (27,5%) και όσοι νιώθουν φτωχοί είναι 7 στους 10 (67,2%).
Η χώρα μας εμφανίζει πρωτοφανή αντίληψη οικονομικής πίεσης, ακρίβειας και ανασφάλειας, η οποία υπερβαίνει τους εισοδηματικούς δείκτες. Πριν το κοροϊδέψουμε ή πάρουμε πολιτική θέση, ας το σκεφτούμε με το γράφημα από το 2024.
Η ανάλυση ανά ηλικιακή ομάδα δείχνει, ότι η υποκειμενική φτώχεια στην Ελλάδα παραμένει υψηλή σε όλες τις ηλικίες. Το 66,4 % των ατόμων κάτω των 18 ετών δηλώνουν ότι δεν τα βγάζουν πέρα οικονομικά, το 65 % των ηλικιών 18‑64 και το 71,4 % των 65+ ετών νιώθουν στην ίδια κατάσταση. Μεγάλη οικονομική πίεση σε όλες τις γενιές.
Η αντικειμενική φτώχεια
Την ίδια στιγμή, τα δεδομένα ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι η αντικειμενική φτώχεια (η ερώτηση είναι: «κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού») αγγίζει το 26,9%. Σημαντικό μέρος του πληθυσμού δεν θεωρείται φτωχό με βάση τα επίσημα τυπικά κριτήρια, αλλά αισθάνεται έτσι. Η «ψαλίδα» μεταξύ αντικειμενικής και υποκειμενικής φτώχειας αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους κοινωνικούς δείκτες σήμερα.
Οι λόγοι είναι: υψηλό κόστος ζωής, αυξημένα έξοδα βασικών αγαθών, πίεση στέγασης, αβεβαιότητα (σταθερότητας) εισοδημάτων, και ο (πάντα παρών) φόβος για το μέλλον. Βεβαίως μην ξεχνούμε πως ο μέσος πολίτης έχει εκπαιδευτεί, είναι στο DNA του βρε παιδί μου, να θέλει να ξοδεύει περισσότερα από όσα μπορεί, ή πρέπει (χωρίς πρόγραμμα …η έλλειψη οικονομικής παιδείας μας τυραννά σε όλα). Η υποκειμενική οικονομική επισφάλεια λειτουργεί ως καθρέφτης της κοινωνικής πραγματικότητας. Δείχνει κακή ποιότητα ζωής, άγχος, δυσκολία μακρόχρονου σχεδιασμού.
Η σημασία του δείκτη είναι διπλή. Μετρά την πραγματική πίεση νοικοκυριών αλλά είναι και προειδοποίηση πως όταν δύο στους τρεις πολίτες νιώθουν φτωχοί, τότε η κοινωνική συνοχή, η δημοκρατική εμπιστοσύνη και η προοπτική ανάπτυξης πλήττονται σοβαρά σε όλα τα επίπεδα της χώρας.
Η Ελλάδα χρειάζεται πολιτικές που δεν αφορούν μόνο την αύξηση του εισοδήματος, αλλά και τη θεσμική σταθερότητα, την ενίσχυση της μεσαίας τάξης και τη δημιουργία συνθηκών ασφάλειας. Γιατί η φτώχεια του σήμερα δεν είναι μόνο αριθμοί. Είναι βίωμα. Ας προσθέσουμε κάτι ακόμη: …δεν γελάμε (και μην γελάσετε), αφού από το πρωί έως το βράδυ ζούμε μέσα σε μίρλα και απογοήτευση!
Είμαι ο Τάσος Παγκάκης. Βοηθώ leaders και ομάδες να μετατρέπουν την αλλαγή σε ανάπτυξη, δουλεύοντας στο τρίγωνο Στρατηγικής-Επικοινωνίας-Compliance. Παρεμβαίνω όπου υπάρχει ασάφεια, δίνω πάντα πλαίσιο αποφάσεων, καθαρό narrative και roadmap. Αν θέλεις βοήθεια και κατεύθυνση σε θέματα στρατηγικής, μίλησέ μου και θα σε βοηθήσω.
