Τι να κρατήσεις (Takeaways)
- Η πρόσληψη νέων ανθρώπων είναι επένδυση, όχι έτοιμη λύση. Χρειάζονται καθοδήγηση, feedback, εκπαίδευση και χώρο για ελεγχόμενα λάθη, για να ανθίσουν.
- Νέοι (σε ηλικία και πρακτικάριοι), δεν μαθαίνετε και δεν χτίζετε το ποιοι είστε, αποφεύγοντας τη δουλειά και την πίεση, αλλά μπαίνοντας μέσα και δοκιμάζοντας με όλο σας το είναι.
Οι “μάχιμοι” και οι καλοπερασάκηδες
Με απασχολεί πάντα η συνέχεια της οικονομίας, να έχει ανάπτυξη, να αποδίδει τους φόρους σε κοινωνικές λειτουργίες και να δημιουργούμε ξανά. Σε αυτή την απλοϊκή οικονομική αποτύπωση όλα ξεκινούν από τον άνθρωπο (εργαζόμενο, μικρό επιχειρηματία, artisan, creator, στέλεχος). Ξεκινούν όλα από τη μονάδα! Οι μονάδες που γνώρισα τα τελευταία χρόνια είναι καλοπερασάκηδες. Δημιούργημα μας: νωχελικά παιδιά, σαν να βαριούνται, εξαιρετικοί ψηφιακοί χρήστες, μικρή κατανόηση λειτουργίας ζωής και οικονομίας.
Από ενδιαφέρον για τα παιδιά μου, από θυμηδία τι δείχνει το insta, αλλά και διάθεση κατανόησης γιατί φεύγουν εύκολα από τις δουλειές, άρχισα να ψάχνω keywords: talent development για νέους, η Gen Z δυσκολεύεται στη δουλειά, η δουλειά είναι θέμα “vibe”, έναρξη καριέρας, ποια λάθη κάνουν οι νέοι στην αγορά εργασίας κ.ά. Δεν έβγαλα άκρη μιας και το internet έχει πολύ συμβουλή, βίντεο, μπέρδεμα (φαντάσου πόσο δύσκολο θα είναι για τα νέα παιδιά…). Το μόνο που μου “έκατσε” στο μυαλό ήταν το άρθρο «Ας μη γίνω στέλεχος. Δεν με νοιάζει»: Gen Z & Εργασία.
Μετά το ψάξιμο και συζητήσεις με φίλους που έχουν θέση ευθύνης, καταλήξαμε πως οι νέοι (πρακτικάριοι, φοιτητές ή με 1-2 χρόνια εμπειρία) αποφεύγουν τη δυσκολία, σχεδόν πριν καν δοκιμάσουν. Η αντοχή τους είναι ερωτηματικό και η αντίληψη της λέξης καριέρα τους έγινε αρνητική πεποίθηση, χωρίς να είναι αποτέλεσμα δράσης-εμπειρίας-προσωπικής εξέλιξής τους. Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον της οικονομίας; Κακά μαντάτα.
Δοκίμασε, πριν ανοίξει η κουρτίνα…
Μια φράση θα έπρεπε να γίνει υποχρεωτική σε κάθε σχολείο, πανεπιστήμιο, incubator, bootcamp, onboarding νέου εργαζόμενου: «Δεν μαθαίνεις ποιος είσαι αποφεύγοντας τη δουλειά, αλλά μπαίνοντας μέσα και δοκιμάζοντας». Πως θα μάθεις, τεστάρεις, κρίνεις που ταιριάζεις; Με αραλίκι, εύκολα φράγκα, βίντεο και reels; Με το παραμύθι πως θα βγάζεις εύκολα πολλά λεφτά από το ινφλουενσινγκ (πόσοι πια…);
Η σημερινή πραγματικότητα είναι περίεργη. Νέοι άνθρωποι πριν καν μπουν ουσιαστικά στην αγορά εργασίας, ή ακόμη και αν θέλουν κάτι δικό τους, δηλώνουν ότι «ασφυκτιούν», «το 9-5 δεν είναι για μένα», «πίεση», «θέλω remote», «πόσο μισθό» (ασχέτως εμπειρίας και αξίας). Είναι μια εικόνα ίδια παντού, μοιάζει σαν να είναι η εργασία vibe, mood, ή ευκολία. Αλλά η πραγματικότητα, όταν ανοίξει η κουρτίνα, δεν λειτουργεί έτσι. Στα επόμενα χρόνια, θα αντιμετωπίσουμε δυσκολίες, μεγάλες αλλαγές και το μόνο που δεν θέλεις (μια επιχείρηση), είναι να σέρνεις μαζί σου αναποφάσιστους-βαρίδια.
Η δουλειά σου δίνει το πεδίο, για να χτίσεις ταυτότητα
Πραγματικό παράδειγμα: δύο 25χρονα παιδιά, η Α και ο Α, άφησαν τη χώρα τους, έφυγαν από πόλεμο και εργάζονται στη χώρα μας. Δεν σπαταλούν χρόνο στο insta, ψωνίζουν και γνωρίζουν την τιμή κιλού, από που συμφέρει να αγοράσουν, και έφτιαξαν το γουστόζικο σπίτι τους. Είναι μάχιμοι 100%. Δεν θεωρητικολογούν, προσπαθούν, εκπαιδεύονται. Έχουν δει το κακό που δεν φαντάζεται το μυαλουδάκι του Έλληνα πιτσιρικά… Η αντοχή και το attitude (ως στοιχείο εργαζόμενου ή επαγγελματία) που έχουν, είναι αποτέλεσμα της δράσης τους. Αντί να λένε μπουρδόλοτζυ, σήκωσαν μανίκια!
Πριν μάθεις τι σου ταιριάζει, να δοκιμάσεις. Πριν νιώσεις κίνητρο, να δουλέψεις. Ο Godin το λέει εύστοχα, «Δεν κάνουμε πράγματα επειδή πιστεύουμε κάτι, αλλά πιστεύουμε κάτι επειδή κάνουμε πράγματα». Φίλε πρακτικάριε, intern, creator, μαγαζί εστίασης-μάνατζερ και ότι άλλο, η δράση προηγείται. Το ποιος είσαι (ταυτότητα) ακολουθεί ως αποτέλεσμα της δράσης που έκανες. Πολλοί νέοι σήμερα θεωρούν ότι πρώτα πρέπει να τους κάνει κάτι κλικ, να αισθανθούν έτοιμοι ή ενθουσιασμένοι και μετά να ξεκινήσουν κάτι. Κι έτσι… δεν ξεκινούν ποτέ.
Δεν λείπει η ικανότητα, λείπει η έκθεση στα δύσκολα
Δεν λείπει η ικανότητα στους νεότερους, μάλλον λείπει η έκθεση στα δύσκολα. Είναι η πρώτη γενιά που μεγάλωσε:
- με περιβάλλον τόσο προστατευμένο που η απογοήτευση θεωρήθηκε “τραύμα” αντί για μάθημα,
- με σχολεία που απέφευγαν τη σκληρή ανατροφοδότηση,
- με χρήματα που κατανάλωναν, χωρίς κατανόηση της δυσκολίας απόκτησής τους
- με άμεση ικανοποίηση (και αγορά), τώρα, σε ό,τι θέλει χωρίς αναμονή,
- με απεριόριστη ψηφιακή άνεση αλλά ελάχιστη πραγματική δυσκολία,
- με social media που υπόσχονται «δουλειές και φράγκα χωρίς κόπο».
Ο κόσμος της εργασίας δεν συγχωρεί τη sui generis αποφυγή. Δεν επιβραβεύει την εγωκεντρική άνεση. Δεν μπορεί να εκβιάζεται με το αχ, σήμερα δεν έχω όρεξη. Θα προχωρήσει χωρίς τους καλοπερασάκηδες. Η επιχείρηση θα αυτοματοποιήσει ό,τι μπορεί. Θα ψάξει όσους μπορούν και τότε οι υπόλοιποι θα μείνουν εκτός (ως οικονομικές μονάδες-άνθρωποι). Ο νέος άνθρωπος (με όλη τη ζωή μπροστά αλλά χωρίς αντίληψη μέλλοντος) που δεν δοκιμάζει, δεν εκτίθεται, δεν ζορίζεται, θα μείνει εκτός. Όχι επειδή δεν έχει ταλέντα, αλλά επειδή δεν μπήκε ποτέ στο παιχνίδι. Είναι σαν τον 25χρονο Κ. που ήρθε στο γραφείο, δεν ρώτησε, δεν έψαξε, ψιλο-βαριόταν, τσαπατσούλιασε 2-3 projects, αλλά ήταν πάντα διαθέσιμος να εξηγήσει το μενού Jackaroo… Παραιτήθηκε και ακόμη δεν θα θα κατάλαβε πολλά.
Η τεχνητή νοημοσύνη, η ταχύτητα των αλλαγών, η πίεση στην παραγωγικότητα και ο παγκόσμιος ανταγωνισμός φέρνουν έναν νέο κανόνα κι ας μην το πιάνουν τα Αμερικανάκια η Ελληνάκια on social: όχι το “work harder”, αλλά “responsibly and consistently”. Βεβαίως όχι burnout, αλλά ικανότητα αντοχής μέσα στη δυσκολία. Ο κόσμος δεν θα σε ρωτάει, αν σου ταιριάζει, ή αν γουστάρεις. Θα ρωτάει αν μπορείς, άρα αν το έχεις κάνει. Αλλιώς, άσε μας…
Για αυτό ρωτάω, θα δοκιμάσετε επιτέλους; Θα φύγετε από τη νωχελικότητα; Δεν πρέπει να αποδείξετε σε εμάς κάτι. Αλλά πρέπει να αποδείξετε στον εαυτό σας, ότι είστε ικανοί. Να χτίσετε αντοχή για όσα έρθουν. Να αντέξετε τις ευθύνες ζωής (δουλειά, σπίτι, υπευθυνότητα σε όλα). Να δημιουργήσετε αξία στον εαυτό σας και προς τους άλλους, ενώ θα αποκτάτε εμπειρίες που θα σας επιτρέπουν να αλλάζετε την πορεία σας.
Μπορείτε να ανακαλύψετε ποιοι είστε σε ένα σύγχρονο και δύσκολο κόσμο, όχι όμως αποφεύγοντας, αλλά κάνοντας πράγματα. Ο κόσμος που ζούμε χρειάζεται ανθρώπους που προσπαθούν και δημιουργούν, παρά την κάθε αντιξοότητα, όχι ανθρώπους που ζουν με ένα άλλοθι!
Εσύ φίλε με την ανάγκη ελεύθερης έκφρασης, αν σκέφτεσαι ότι λένε οι γύρω σου, αν έχεις αμφιβολίες, ή φόβο, άγχος ή δεν ξέρεις από πού να αρχίσεις, υπάρχει μόνο μία απάντηση: Ξεκίνα από οπουδήποτε. Δοκίμασε, μάθε, ψάξε, κινητοποιήσου, κάνε πράξεις, πάρε ευθύνες. Η δράση σε μαθαίνει αυτό που η σκέψη δεν θα σου δώσει ποτέ. Το μέλλον θα ανήκει σε αυτούς που δοκίμασαν, όχι σε αυτούς που περίμεναν να «νιώσουν πρώτα έτοιμοι».
Είμαι ο Τάσος Παγκάκης. Βοηθώ leaders και ομάδες να μετατρέπουν την αλλαγή σε ανάπτυξη, δουλεύοντας στο τρίγωνο Στρατηγικής-Επικοινωνίας-Compliance. Παρεμβαίνω όπου υπάρχει ασάφεια, δίνω πάντα πλαίσιο αποφάσεων, καθαρό narrative και roadmap. Αν θέλεις βοήθεια και κατεύθυνση σε θέματα στρατηγικής, μίλησέ μου και θα σε βοηθήσω.
