Sandra Bullock
Reality (trash) TV, ζει και βασιλεύει
Τrash: απορρίμματα. Trash media: όρος που πρωτοχρησιμοποιήθηκε το 1990 για να χαρακτηρίσει τη μορφή της Reality TV (τηλεόραση πραγματικότητας). Κοινωνιολόγοι και ψυχολόγοι έχουν εξηγήσει γιατί η τηλεόραση πραγματικότητας είναι η χαμηλότερη ποιοτικά μορφή ψυχαγωγίας, μιας και διδάσκει την προβολή “φτιαχτών” συμπεριφορών και χαρακτήρων και αφετέρου προκαλεί / ερεθίζει / προσβάλλει (διαλέξτε εσείς το ρήμα) τη συλλογική μας νοημοσύνη. Αμερικανοί και Άγγλοι έκαναν introduce το concept και έγινε διεθνής μόδα.
Η Reality TV ήταν ιστορικά ο προάγγελος αρκετών ναρκισσιστικών social media platforms, γιατί μετατρέπει κάθε πρόκληση σε “έτσι είναι“. Επιβραβεύει τη ωμότητα της ανθρώπινης συμπεριφοράς, κι ας τη λένε “αλήθεια”. Ξυπνάει χαμηλά ένστικτα, και την ηδονοβλεψία. Δοξάζει την κακοποίηση, ανεβάζει ρηχές προσωπικότητες και προωθεί δυσλειτουργικές σχέσεις. Η κοινωνία ενοχλείται, αλλά βλέπει.
Τα 30 πιο επιτυχημένα Reality TV UK shows είναι ένα μίγμα από ψυχαγωγικά (όπως το Interior Design masters, ή το million Pound menu για νέα εστιατόρια) αλλά και μπόλικα τύπου αρένας: RuPaul’s Drag Race (ήρωας της σειράς Netflix “AJ and the Queen”), το Made in Chelsea όπου πλούσιοι άνθρωποι περιφέρουν την καθημερινότητά τους, ή το Love island.
Mass media
Οπως η τηλεόραση των 80’s και 90’s έχτιζε μαζικά πεποιθήσεις και συνήθειες από τη συχνή επανάληψη και το κοινό γινόταν παθητικός δέκτης, έτσι και στην εποχή των social media έχουμε αντίστοιχες πρακτικές. Μην ξεγελαστείτε. Αφήνοντας ένα ‘livestream’ να παίζει, αρκεί ο “δούλος” twitter ή ένα insta story για να απενοχοποιηθεί η Reality (trash) TV. Για πλάκα, για μία πιασάρικη ατάκα, ή επειδή περνάει η ώρα. Ο Mike Fleiss, ο επιτυχημένος δημιουργός του “The Bachelor” στις ΗΠΑ, δήλωσε το 2012 ότι το 70-80% των εκπομπών είναι “fake”. Τις περισσότερες φορές το υλικό είναι σκηνοθετικά κατασκευασμένο με τη συνεργασία των παικτών. Είναι ο ίδιος άνθρωπος που το 2019 δικάστηκε για ενδο-οικογενειακή βία και εκβιασμό προς τη γυναίκα του, να κάνει έκτρωση. Τι ωραίοι χαρακτήρες! Τι φοβερά πρότυπα για τις κοινωνίες που, τρομάρα μας, θέλουμε να αποικήσουμε το διάστημα!
Στα mass media (TV και social media) το κήρυγμα μίσους, βίας, και η επιθετικότητα είναι συνεχή φαινόμενα. Το κοινό παίρνει θέση και εύκολα παρασυρόμενο, επιτίθεται σε κάθε τύπο ανθρώπου και προτίμησης. Μπλέκονται θρησκείες, σεξουαλικός προσανατολισμός, πολιτική, κοινωνική προέλευση και το κοινό όποτε θέλει, λιθοβολεί ή γεμίζει τα hashtags. Οι παίκτες έχουν εκπαιδευτεί ήδη στο τι “πουλάει” πριν μπουν στο παιχνίδι. Προκαλούν, για να γίνουν γνωστοί, μάγειρες, instagram celebrities, και influencers όπως στο instagram και το tik-tok.
ΣΚΑΙ, “Κρητίκαρος”, Big Brother
Ο ΣΚΑΙ είχε την ιδέα να επαναφέρει το διεθνές concept Big Brother. Θα είπαν οι (εγκέφαλοι) marketers του καναλιού, έτσι γινόμαστε μεγάλο κανάλι. Και ειδήσεις και reality. Ε, κλεισμένος στο σπίτι θα είναι ο κόσμος, θα τσιμπήσει το νεανικό κοινό, μας το κάνουν εύκολο τα social, οικονομικά εύκολη παραγωγή. Δώσε πράγμα στην αρένα με ‘peculiar’ παίχτες: συνταγή επιτυχίας. Δηλαδή ότι προκαλεί, είναι καλό. Με παίχτη ομοφυλόφιλο προκαλείς το χριστεπώνυμο και αναμάρτητο πλήθος. Με μια παχουλή κοπέλα προκαλείς γέλιο. Με τα ντεκολτέ προκαλείς ματάκηδες. Με το μάγκα προ(σ)καλείς τους μπρατσαράδες. Με τον ξένο, προκαλείς το θέμα “λάθρο”. Με όποια οπτική και αν δείτε, τα κλισέ αυτά είναι αντιπροσωπευτικά του δημόσιου διαλόγου της χώρας, της ποιότητας παιδείας και των φοβικών συνδρόμων μας.
Ο ΣΚΑΙ ως ειδησεογραφικό brand name έκανε ένα λάθος. Πόνταρε σε λάθος αξίες. Ξέχασε ότι ποζάρει ως σοβαρό κανάλι, ή αγνόησε το περιβάλλον μίσους που ζούμε. Ξέχασε πως η αγορά (δηλ. η χώρα) έχει αρκετούς εσωτερικούς διχασμούς και μεγάλα θέματα οπισθοδρόμησης και διάλεξε να γίνει πρεσβευτής του βούρκου. Θα το πληρώσει αυτό το perception με μεγαλύτερους εχθρούς (και στην επιχειρηματική κοινότητα), αν και έπρεπε να το ξέρει. Ανάμεσα σε άλλα συμβάντα του παιχνιδιού, ο σταθμός είχε ανοιχτό το livestream για να προβάλλει το “τζέρτζελο”. Σε κάποια στιγμή παίκτες συλλαμβάνονται να συζητούν περί γυναικών – ξέρετε, εκείνη η ιερή ώρα αλληλο-επίδειξης ανδρισμού και μαγκιάς.
“Με τις γκόμενες πάω με μία κάθε μέρα για να αδειάζει το πακέτο, αλλιώς έχει βιασμό”
“I go to one every day, to empty the “package”, otherwise there is rape”
is one of the many homophobic, sexist, racist and misogynistic statements made on national tv through #cancelbigbrothergr, I hope they’ll all be humiliated internationally, and rot— 𝔢𝔩 ♡ (@bluesidelalisa) September 6, 2020
Το κοινό απάντησε με το #cancelbigbrother, ο σταθμός;
Το twitter, αν και πεδίο κομματικών στρατών και φανατισμού, αντιδρά με ηθική και ευαισθησία. Το #cancelbigbrothergr ξεπερνά τα 37.000 tweets σε μία ημέρα(!) και η αναπαραγωγή δημοσιότητας στο Google είναι εκκωφαντική. Είναι μία κρίση για το ΣΚΑΙ που είτε το “παίξει ψύχραιμος”, είτε πιστέψει πως θα ξεχαστεί το γεγονός, έχει πληγώσει σοβαρά το brand name. Το αυθόρμητο κοινό, τα σχόλια, και η σιωπή του ΣΚΑΙ τραυματίζουν την αξιοπιστία του σταθμού, βγάζουν από τα ρούχα του περισσότερο κόσμο. Ο αμετανόητος reality παίχτης αποχωρεί με τη σκηνοθετημένη αυστηρότητα του Big Brother, αλλά το θέμα παραμένει. Το παιχνίδι φτιάχτηκε για να προκαλεί, ΟΚ! Αλλά ποια είναι η ευθύνη του σταθμού, να το συνεχίσει ή να το σταματήσει; Που έχει μεγαλύτερο όφελος (γιατί και τα λίγα χρήματα της διαφημιστικής αγοράς μόλις τα έχασε), να δείξει πως κατάλαβε ότι αλλάξαμε εποχή, ή να το παίξει μεγάλος σταθμός κι όποιος θέλει, βλέπει; Ο σταθμός έκανε την επιλογή παιχτών. Ο σταθμός έδωσε το ελεύθερο να λένε, ό,τι θέλουν. Δεν ήξερε πως ο εν λόγω παίχτης έχει πάει αυτόφωρο για ξυλοδαρμό, όπως μας λέει κάτοπιν εορτής; Δεν έβλεπαν πως έλεγε ωραία διαμάντια;
- Οι χοντρές δε μετράνε για γυναίκες
- Αν δε φάει καυλί η γυναίκα, δε στρώνει
- Δεν μπορώ να κάνω σίγουρα παρέα με τους gay. Δεν θέλω να μου τρίβονται, σαλιαρίζουνε, να με φιλάνε.
Και οι χορηγοί απάντησαν πρακτικά στο #cancelbigbrother
Δεν είναι μόνο ο παίχτης άθλιος, αλλά και ο σταθμός. ‘Εχει ευθύνη για όσα ανεβάζει on-air για το κυνήγι τηλεθέασης. Εχει ευθύνη τι / ποιους / πως επιλέγει. Μπορεί να μην μοντάρισε η παραγωγή το livestream, αλλά ο ΣΚΑΙ είναι υπεύθυνος για το τι βγαίνει. Σε μια κανονική χώρα, αν μίλαγες σε ζωντανή μετάδοση για πρόθεση βιασμού, θα είχε αυτεπάγγελτα επέμβει ο εισαγγελέας. Οι διαφημιζόμενες επιχειρήσεις-χορηγοί απάντησαν! Πρώτες αποσύρθηκαν οι εταιρίες Rigas furniture και Candia strom όπως ανακοίνωσαν στις σελίδες Facebook και μετά Σκλαβενίτης και άλλοι. Δεν ξέρω αν είναι μόνο θέμα της ηθικής τους, που δεν έχω λόγο να την αμφισβητήσω, αλλά μέτρησαν σωστά την ένταση του κοινού και ξέρουν πως άνθρωποι με ηθική και ποιότητα θα παρακολουθούν την εξέλιξη.
Να πούμε και ένα μπράβο στις εταιρείες Σκλαβενίτης, Doctorplantlandscape, Rigas Furniture & Candia που παρόλο την εκδίωξη του δίποδου ζώου από το ριάλιτι αποσύρθηκαν από χορηγοί. Ας ελπίσουμε να ακολουθήσουν και άλλοι χορηγοί το παράδειγμα τους #cancelbigbrothergr
— look mom……….no hands (@maryskyis) September 7, 202
Το μεγαλύτερο πρόβλημά μας
Από την ιστορία αυτή πρέπει να σκεφτούμε ως πολίτες, άνθρωποι. Το πρώτο πρόβλημα, νομίζω, είναι η απουσία ισχυρών θεσμών. Πρέπει να τους απαιτήσουμε. Η άμεση γραπτή αντίδραση του κυβερνητικού εκπροσώπου και της ΓΓ Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας -εκπροσώπων της πολιτείας- τους τιμά μεν, αλλά είναι ασπιρίνη. Χρειαζόμαστε μόνιμους θεσμούς. Δημοκρατικούς, ενεργούς, και παρεμβατικούς. Που, ναι, θα τιμωρούν όταν και όπου χρειάζεται. Γιατί βλέπετε την παρακάτω φωτογραφία; Η σύμβαση για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών που είναι νόμος, επαφίεται στην αυτορρύθμιση του κάθε TV καναλιού; Να γελάς…
Το Εθνικό Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο ανύπαρκτο. Η ΕΣΗΕΑ είναι ένα συνδικαλιστικό όργανο που τοποθετείται, όταν υπάρχει πολιτική κόντρα ή εργασιακά θέματα. Οι εισαγγελείς δεν ξέρω ποιο ραντάρ έχουν και τελικά η αναντιστοιχία κοινού, προσδοκιών, ηθικής, και τιμωρίας όσων είναι εκτός κοινωνίας… παραμένει πρόβλημα. Γιατί όσο δεν μαζεύεις τα κακώς κείμενα, τόσο απενοχοποιούνται και γίνονται στην πραγματική ζωή (βλ. βιασμούς, επιθέσεις). ‘Οταν ξέρουμε πως το κράτος δικαίου λειτουργεί αυστηρά, ε, κάπως παραπάνω φοβούνται οι ακραίοι…
Ψευτοδιλήμματα ακραίων
Το δεύτερο πρόβλημα που έχουμε ως κοινωνία, είναι οι απανταχού φανατικοί. Αυξάνονται. Δεν χάνουν πια την ευκαιρία να φανούν στα social, να προσελκύσουν επιτήδεια κοινό, να πουν ψέμματα και να χτίσουν πάνω στην ένταση και το μίσος. Με διάφορες αφορμές στην πολιτική, στα εθνικά, στη τεχνολογία – όπου και αν σκεφτείτε. Την πιο μεγάλη εντύπωση στο #cancelbigbrothergr μου έκανε ο anonymous GoodBoy που ρώτησε το κοινό, ποιος είναι πιο ανώμαλος, ο Κρητίκαρος ή ο ομοφυλόφιλος; Δήθεν διλήμματα σε μαζική ψηφοφορία και subliminal εκπαίδευση μίσους.
Για πείτε μας πάλι,ποιός από τους δύο είναι ο ανώμαλος,απο ποιόν κινδυνεύει η “νεολαία”,ποιός προκαλεί;#BigBrotherGR #cancelbigbrothergr pic.twitter.com/tGb8MViQuK
—
GoodBoy
Το δίλημμα είναι ψευδές. Και η απάντησή του βρίσκεται στη νοοτροπία που καθιερώθηκε τα τελευταία χρόνια εντονότερα. Του κάθε μπρατσαρά που σκότωσε μία ζωντανή κοπέλα με γροθιές στη Ν. Μάκρη, της παρέας bullies που οδήγησαν στο θάνατο ένα φοιτητή στην ‘Ηπειρο, και των μάτσο-νεαρών που σκότωσαν τη φοιτήτρια στη Ρόδο για “διασκέδαση”. Η απάντηση είναι: “Εσύ προκαλείς αφού ζητάς να πάρουμε το μέρος μιας παραβατικής συμπεριφοράς”. Η κοινωνία σιωπά στο μίσος και την προτροπή σε βία. Οι αρχές και όλοι μας, αφήνουμε απροστάτευτα παιδιά, γυναίκες και αδύναμους. Για αυτό το λόγο, μου φάνηκε το #cancelbigbrothergr σαν μια ελπίδα, ότι δεν έχουμε τελειώσει.
Οι γυναίκες-αντικείμενο
Ο μάτσο-κρητίκαρος είπε φωναχτά όσα λέγονται σε cafe ανδροκρατούμενης κοινωνίας. Μην πείτε ως δικαιολογία “ναι, αλλά οι Ινδοί και οι μετανάστες κάνουν περισσότερα“. Την καλύτερη απάντηση σε αυτό το πρόβλημα τη διάβασα από τη φίλη Σοφία: Το νιώθω κάθε φορά που σκέφτομαι που μεγαλώνει η κόρη μου. Ο σεξισμός και ο μισογυνισμός διαπερνά κάθε έκφανση της ζωής στη χώρα. Τα κορίτσια πρέπει να γίνονται ψυχολόγοι και παιδαγωγοί. Αυτή δεν είναι γυναίκα για σπίτι. Αυτή, ωραίο “κομμάτι”. “Να δες, ψάχνεται”. “Τα ήθελε”. ‘Αρα, είναι είτε ανίκανες, είτε προκλητικές. Αυτό είναι η μεγαλύτερη μορφή κοινωνικής ανισότητας και επιφέρει πολλά προβλήματα.
Σε επιχειρήσεις που λένε, ΘΑ προσλάβουμε περισσότερες γυναίκες. Στο YouTube που γίνεται πλακίτσα για τις γυναίκες που θα μείνουν έγκυοι και δεν πρέπει να τις προσλάβεις. Από τα 14χρονα που έτσι άκουσαν στο σπίτι, έως τα παρατημένα παιδιά, όλοι μαθαίνουν πως τα βάρη, οι πολεμικές τέχνες είναι σημαντικές (α! και το περιποιημένο γενάκι), και πως οι γυναίκες είναι το «κατώτερο άλλο». Το χειρότερο είναι πως αυτά τα μυαλά και οι συμπεριφορές διαιωνίζονται και τις οικειοποιούνται μαζικά αρκετοί νέοι μας, που υποτίθεται πως ταξιδεύουν, μαθαίνουν, ακούν περισσότερο στη σύγχρονη εποχή και ανοίγει το μυαλό τους…
I raise up my voice—not so that I can shout, but so that those without a voice can be heard. We cannot all succeed when half of us are held back. – Malala Yousafzai
Η ευθύνη των επιχειρήσεων
Ο ΣΚΑΙ, οι διαφημιζόμενοι και οι διαφημιστικές αποφάσισαν να στηρίξουν το παιχνίδι. Ήξεραν πως φτιάχτηκε για νούμερα (διπλής ανάγνωσης). Και επανέλαβαν το κόλπο των 90’s: ίντριγκα, βρισίδι, ατάκες, και κόντρες πιστεύοντας πως το κοινό αφού αντιμετωπίζει ανέχεια, δυσκολίες, και την πανδημία θα είναι ναρκωμένο. Απαράδεκτη λογική. Ντροπή. Στην εποχή που η υφήλιος αλλάζει και απαιτεί μια νέα επιχειρηματικότητα με ηθική, ευαισθησία, και σεβασμό του τελικού πελάτη-καταναλωτή, έκαναν το ακριβώς αντίθετο. ‘Ισως διασώζονται οι αποχωρήσαντες χορηγοί. Μπορεί να δικαιολογηθούν οι διαφημιστές που συμβούλεψαν διαφημιζόμενους. Αλλά ο σταθμός δεν έχει control room; Δηλαδή αν γινόταν έγκλημα, θα το βλέπαμε στο Livestreaming; Ο σταθμός δεν ξέρει πως υπάρχουν νομικές ευθύνες και πρόστιμα;
Quality is never an accident; it is always the result of high intention, sincere effort, intelligent direction and skillful execution; it represents the wise choice of many alternatives – William A. Foster
Η Reality (trash) TV παραμένει ένα marketing εργαλείο στα off-and-online κανάλια παγκοσμίως. Αλλά θέλει σκέψη ποιο ακριβώς τηλεοπτικό προϊόν επιλέγεις, για ποια χώρα, κοινωνία, εποχή και αυτό δείχνει ποιο brand είσαι κ.κ. του ΣΚΑΙ. Και τα food shows, και τα athletes competitions reality TV shows είναι… Και επειδή κάποιοι θα πουν πως υπερβάλλουμε, να σημειώσω εδώ πως η διαφημιστική αγορά καταστράφηκε, όχι εξαιτίας της οικονομικής κρίσης και των digital media (γιατί και αυτά διαφημιστική αγορά είναι), αλλά από ανήθικες πρακτικές οικονομικών, κρίσεων, περιεχομένου, και διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού.
Ο ΣΚΑΙ μπορεί να πέτυχε μεγάλα νούμερα για το επόμενο Live, αλλά κατάφερε να μειώσει αρκετά την ελκυστικότητα, την αξιοπιστία και τη διαφημιστική αποδοτικότητα όλων των TV προγραμμάτων. Από μεγάλο κανάλι, έγινε κανάλι αντιφάσεων, κανάλι άλλης εποχής, παλιάς και περασμένης.
Natasha Leggero
Κρατήστε την αλήθεια από όλο αυτό
Το θέμα είναι κυνικά απλό: η χώρα μας ήταν και είναι μια κλειστή, συντηρητική κοινωνία και επιχειρηματική αγορά. Κάθε φορά που την ποτίζεις μίσος, ένταση, και αναμασάς τα ίδια, δεν τη βοηθάς να “σωθεί” πολιτισμικά, οικονομικά, κοινωνικά. Δεν πρόκειται δηλαδή να αναστηθεί, να συνταυτιστεί με σπουδαία πράγματα, να λάμψει. Κινδυνεύουμε να είναι πρωταγωνιστής ο reality μουσάτος και ο insta celebrity που είναι copy-paste. Να μην είναι πρότυπο ο καλός φοιτητής, ο Καβαλιώτης πιτσιρικάς που τύπωσε 3D ρομπότ και η εθελόντρια που βοηθά ανέργους με νεοφυή επιχείρηση. Θα γίνεται αυτόματα αυτό που έγραψε η φίλη Σοφία: “θα φεύγουν οι καλοί, δεν θα ξαναγυρίζουν πίσω αηδιασμένοι και θα μένουμε γηραιότεροι, παθητικότεροι, και ημι-άγριοι”.
‘Οσοι λοιπόν εισφέρουν στο να μένουμε στα ίδια και τα ίδια, όπως ο ΣΚΑΙ, οι μάτσο-μπρατσωμένοι μουσάτοι, και οι απανταχού φανατικοί θέλουν ‘block και report’. Με την πιο δυνατή μας φωνή.
Είμαι ο Τάσος Παγκάκης. Βοηθώ leaders και ομάδες να μετατρέπουν την αλλαγή σε ανάπτυξη, δουλεύοντας στο τρίγωνο Στρατηγική–Επικοινωνία–Εκτέλεση. Παρεμβαίνω όπου υπάρχει ασάφεια, για να δώσω πλαίσιο αποφάσεων, καθαρό narrative και roadmap. Λιγότερο θόρυβο, περισσότερη ευθυγράμμιση, σωστή υλοποίηση. Αν θέλεις ξεκάθαρη κατεύθυνση στη στρατηγική, μίλησέ μου και θα σε βοηθήσω.
