Theodore Levitt
Τι να κρατήσεις (Takeaways)
- Η καινοτομία ευδοκιμεί όπου οι άνθρωποι αισθάνονται ασφαλείς να πειραματίζονται, να κάνουν λάθη και να μαθαίνουν.
- Η φαντασία είναι το αρχικό καύσιμο της καινοτομίας, αλλά χωρίς σύστημα, δομή και πλάνο εκτέλεσης παραμένει σκέψη.
- Η καινοτομία περνάει από επαναπροσδιορισμό προβλημάτων, δημιουργία λύσεων (ideation), και δοκιμή.
Πάντα μου άρεσε να γράφω και να φωτίζω ωραία παραδείγματα ανθρώπων που καινοτομούν (όπως τον φανταστικό 15χρονο). Φεύγουν πάνω από το μέσο όρο, έπρεπε να είναι το σεβαστό πρότυπο όλων και τους ζηλεύω που κάνουν το ‘extra mile’. Βλέπετε, αν η καινοτομία ήταν μια καθημερινή πρακτική και όχι ad-hoc φαινόμενο, τότε η ιστορία του Αλέξανδρου Αγγελιδάκη του μαθητή του 4ου Εσπερινού ΕΠΑΛ Ηρακλείου που απέσπασε τρία βραβεία στη Silicon Valley, δεν θα ήταν είδηση. Θα ήταν ένα ακόμη παράδειγμα ενός εκπαιδευτικού, κοινωνικού και επιχειρηματικού συστήματος που γεννά ιδέες, τις καλλιεργεί και τις μετατρέπει σε εφαρμογές με αξία για τον άνθρωπο.
Να σημειώσουμε πως είναι μύθος ότι η καινοτομία είναι μια “καλή ιδέα” ή μια (φευγαλέα) στιγμή έμπνευσης. Με αφορμή το case και από την εμπειρία μου, σας διαβεβαιώ πως δεν λείπουν οι καλές ιδέες. Αυτό που λείπει είναι η εκκίνηση, η διάθεση να δοκιμάζεις, η πράξη, να θέλεις να βελτιώνεις και βεβαίως να επιμένεις. Η καινοτομία είναι διαδικασία (και με δυσκολότερο φάση το μετά, την υλοποίηση), όχι μόνο ταλέντο.
Για να επιστρέψουμε στο case, η βράβευση αφορούσε την ειδική προσαρμογή του κύβου του Ρούμπικ για ανθρώπους με τύφλωση, για άτομα που πάσχουν από αχρωματοψία καθώς και για άτομα με Αλτσχάιμερ. Ο κύβος που απευθύνεται σε τυφλούς έχει 6 καταγραφείς ήχου κατάλληλα συνδεδεμένους μεταξύ τους, έτσι ο χρήστης αντιλαμβάνεται το χρώμα με την ακοή και όχι με την αφή, όπως συχνά γίνεται σε αντίστοιχα θέματα. Για όσους πάσχουν από Αλτσχάιμερ, ο κύβος δεν έχει χρώματα, όμως ο κάθε κυβίσκος έχει ηχητικά μηνύματα, μέρος τραγουδιού ή μία φράση. Έτσι, ο χρήστης καλείται να θυμηθεί ποιος ήχος αντιστοιχεί σε ποιο χρώμα και να εξασκήσει τη μνήμη του.
Σε έναν ιδανικό κόσμο, η καινοτομία δεν θα εξαρτιόταν από την τύχη, το ταλέντο ή τον έναν εμπνευσμένο καθηγητή ή το ειδικό κονδύλι που διαχειρίζονται πανεπιστήμια. Θα ήταν το αποτέλεσμα ενός οργανωμένου οικοσυστήματος που ξεκινά από το σχολείο και φτάνει μέχρι την επιχείρηση και μας εξελίσσει όλους. Τι λέτε, να φανταστούμε λίγο;
1. Σχολεία που μαθαίνουν με πράξεις, όχι με αποστήθιση
Στη Φινλανδία οι μαθητές από μικροί μαθαίνουν να λύνουν προβλήματα:, να σχεδιάζουν και να συνεργάζονται. Δεν υπάρχει το άγχος του «σωστού» αποτελέσματος αλλά η χαρά της ανακάλυψης. Για φανταστείτε στην Ελλάδα να είχαμε μαθήματα που συνδέονται με την καθημερινή ζωή: φυσική μέσα από τον ήχο της μουσικής, τεχνολογία μέσα από μικρές εφευρέσεις, οικονομία μέσα από τη διαχείριση του σχολικού budget. Θα ήταν ωραίο κάθε σχολείο να διαθέτει ένα μικρό χώρο δημιουργίας, όπου μαθητές θα μπορούσαν να πειραματίζονται με υλικά, ήχο, φως, ρομποτική και ψηφιακά εργαλεία (όχι να το κάνουν φροντιστήρια) και η φαντασία να έβρισκε πρακτική διέξοδο.
2. Πανεπιστήμια που συνεργάζονται, δεν ανταγωνίζονται
Τα πανεπιστήμια στη Δανία ή στη Σουηδία λειτουργούν ως γέφυρες ανάμεσα στη θεωρία και την αγορά. Οι φοιτητές τους περνούν χρόνο σε incubated start-ups, σε ερευνητικά hubs (ΣΔΙΤ), ή/και σε εταιρείες-χορηγούς που δοκιμάζουν ή εξελίσσουν προϊόντα και υπηρεσίες. Για φανταστείτε στην Ελλάδα, που αρκετά πανεπιστημιακά ιδρύματα έχουν εξαιρετικούς νέους επιστήμονες, αλλά λίγες πόρτες προς τον έξω κόσμο, πόσο θα καλυτέρευε κάτι τέτοιο τους απόφοιτους. Να είχε το πανεπιστήμιο δικό του innovation office, που θα έγραφε και τις προτάσεις για ευρωπαϊκά προγράμματα, αλλά θα καλούσε φοιτητές και επιχειρήσεις να συν-δημιουργήσουν μαζί λύσεις; Να προσφέρονται υποτροφίες για φοιτητικά startups, πρόσβαση σε εξοπλισμό και δίκτυο mentors;
3. Επιχειρήσεις που βλέπουν την καινοτομία ως επένδυση
Στη Silicon Valley η αποτυχία θεωρείται μέρος της μάθησης. Οι εταιρείες δίνουν χρόνο στους εργαζόμενους να πειραματιστούν. Στην Google, το λεγόμενο “20% time” επιτρέπει στους υπαλλήλους να αφιερώνουν μία ημέρα την εβδομάδα σε όποια ιδέα θέλουν (από εκεί γεννήθηκαν Gmail και Google News). Για φανταστείτε στην Ελλάδα, πόση βοήθεια και ιδέες θα είχε μια ελληνική μικρομεσαία επιχείρηση αν εφάρμοζε, ας πούμε, τον ετήσιο διαγωνισμό ιδεών μεταξύ εργαζομένων και συνεργατών, όπου οι πιο χρήσιμες προτάσεις για βελτίωση προϊόντων, διαδικασιών ή εμπειριών πελάτη θα δοκιμάζονταν πιλοτικά στην αγορά…
4. Δήμοι και κοινότητες να λειτουργούν σαν “εργαστήρια πολιτών”
Η καινοτομία δεν είναι μόνο τεχνολογία, αλλά κάθε τρόπος για να λύνεις καθημερινά προβλήματα. Για φανταστείτε πόσα θέματα θα έλυνε ένας Δήμος με νέες ιδέες προερχόμενες από πολίτες με ειδικούς και πανεπιστήμια: πώς εξοικονομείς νερό, πώς μειώνεις τα απορρίμματα, πώς διευκολύνεις τη μετακίνηση. Στην Κοπεγχάγη οι πολίτες συμμετέχουν σε εργαστήρια για πολιτικές και να σχεδιάζουν πρωτότυπες λύσεις μαζί με στελέχη του Δήμου. Στη Σεούλ από το 2009 ψηφίζουν για μέτρα-λύσεις από το κινητό τους! Το αποτέλεσμα είναι να βελτιώνεται συνεχώς η ζωή με ιδέες των κατοίκων. Γιατί να μην έχουμε, Δημοτικά Εργαστήρια Καινοτομίας με συνεργασίες δήμων, σχολείων, τοπικών επιχειρήσεων και πανεπιστημίων για πιλοτικά έργα που λύνουν τοπικά προβλήματα της πόλης; Ελα μου ντε.
5. Το κράτος να επιβραβεύει τη συνεργασία
Ωραία τα Innovate Greece και οι βάσεις δεδομένων νεοφυών επιχειρήσεων, ωραία και τα funds, αλλά η καινοτομία απαιτεί μακροχρόνιες (και βιώσιμες) συνέργειες. Δεν θέλει υπουργεία-σιλό, πανεπιστήμια που φοβούνται να συνεργαστούν. Το κράτος θα έπρεπε να είναι η γέφυρα που κινητοποιεί μηχανισμούς, πχ. τα ετήσια βραβεία συνεργασίας για κάθε ομάδα που συνεργάστηκε με επιχείρηση (σχολείο, παν/μιο, Δήμος κ.λπ) για να δημιουργήσουν υπηρεσίες-λύσεις και προϊόντα για τους καταναλωτές και πολίτες. Για φανταστείτε, ένα πανεπιστήμιο που κατοχύρωσε πατέντα μαζί με startup φοιτητών ή με κάποια επιχείρηση και βρήκαν δουλειές νέα παιδιά.
Ο Αλέξανδρος Αγγελιδάκης απέδειξε ότι το ταλέντο υπάρχει. Αυτό που λείπει είναι η γέφυρα που ενώνει τη γνώση με τη δράση, τη φαντασία με τη χρησιμότητα, το σχολείο με την κοινωνία. Αν θέλουμε πραγματικά η καινοτομία να γίνει καθημερινή συνήθεια, τότε χρειάζεται μια νέα κουλτούρα: να μη φοβόμαστε να δοκιμάζουμε, να συνεργαζόμαστε, να αποτυγχάνουμε και να ξαναπροσπαθούμε. Γιατί, όπως δείχνει και ο κύβος του Ρούμπικ του βραβευμένου μαθητή η καινοτομία δεν είναι να βρεις τη σωστή πλευρά. Είναι να βρεις έναν νέο τρόπο να βλέπεις τον κόσμο.
Είμαι ο Τάσος Παγκάκης. Βοηθώ leaders και ομάδες να μετατρέπουν την αλλαγή σε ανάπτυξη, δουλεύοντας στο τρίγωνο Στρατηγική-Επικοινωνία-Υλοποίηση. Παρεμβαίνω όπου υπάρχει ασάφεια, για να δώσω πλαίσιο αποφάσεων, καθαρό narrative και roadmap. Λιγότερο θόρυβο, περισσότερη ευθυγράμμιση, σωστή υλοποίηση. Αν θέλεις ξεκάθαρη κατεύθυνση στη στρατηγική, μίλησέ μου και θα σε βοηθήσω.
