Τι να κρατήσεις (Takeaways)
- Η σπατάλη τροφίμων είναι σπατάλη πόρων (νερό, ενέργεια, απόβλητα, περιβάλλον).
- Χρειάζεται σύστημα, όχι ευαισθητοποίηση: καταγραφή απωλειών, τεχνολογία, καλύτερα logistics και επαναδιάθεση.
- Το food waste είναι θέμα οικονομίας και ανθεκτικότητας, όχι απλώς ΕΚΕ...
Πως μπορεί η Ελλάδα να μειώσει τη σπατάλη τροφίμων με καλές πρακτικές
Η 29η Σεπτεμβρίου είναι η Διεθνής Ημέρα Ενημέρωσης για την Απώλεια και Σπατάλη Τροφίμων και μας θυμίζει ότι το πρόβλημα είναι καθημερινό, “ακριβό”, περιβαλλοντικό. Η υπερκατανάλωση πετάει παγκοσμίως κάθε χρόνο περίπου το 1/3 της παραγόμενης τροφής!!! Στην Ελλάδα η σπατάλη τροφίμων είναι κατά μέσο όρο 80-90 κιλά ανά κάτοικο τον χρόνο! Αυτό δεν συμβαίνει επειδή «περισσεύει» τροφή, αλλά επειδή το σύστημα παραγωγής, οι εισαγωγές, η διακίνηση και η αυξημένη κατανάλωση δεν αποτρέπουν τις απώλειες (και ίσως δεν νοιάζεται κανείς και πολύ).
Μας αφορά άμεσα
Η Ελλάδα στηρίζεται σε καλλιέργειες με έντονη κατανάλωση νερού (βαμβάκι, καλαμπόκι, οπωροκηπευτικά). Αυτό σημαίνει ότι κάθε κιλό τροφής που πετιέται, ισούται με αντίστοιχη σπατάλη νερού, ενέργειας, μεταφορών και κόστους παραγωγής. Ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου οι ταμιευτήρες νερού μειώνονται και τα φαινόμενα ξηρασίας αυξάνονται, η σπατάλη τροφίμων γίνεται θέμα κλιματικής ανθεκτικότητας, όχι απλώς καλής συμπεριφοράς.
Τι μπορούμε να υιοθετήσουμε από άλλες χώρες;
Ισπανία: Νομοθεσία κατά της σπατάλης
Η Ισπανία προχώρησε σε νομοσχέδιο που υποχρεώνει τα σουπερμάρκετ να δωρίζουν τα αδιάθετα τρόφιμα σε πολλούς κοινωνικούς φορείς, ενώ επιβάλλει σχέδια μείωσης απωλειών σε ολόκληρη την αλυσίδα. Τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα: πχ. υποχρεωτική καταγραφή απωλειών από επιχειρήσεις τροφίμων και φορολογικά κίνητρα σε όσους κάνουν δωρεές για να γίνει συνήθεια-θεσμός.
Ισραήλ: ψηφιακή παρακολούθηση και έξυπνη διαχείριση πόρων
Με συστήματα γεωργίας ακριβείας και real-time παρακολούθηση, μειώνει έως και 25% τις απώλειες στις καλλιέργειες. Τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα: πχ. πρέπει να αξιοποιήσει τη Γεωργία ακριβείας και πλατφόρμες για πρόβλεψη παραγωγής και αποφυγή της υπερπαραγωγής (κάποιοι θα κάνουν μπλόκα, αλλά κάποιοι ίσως αλλάξουν…).
Πορτογαλία: εθνική πλατφόρμα περισσεύματος τροφίμων
Η πλατφόρμα “Zero Desperdício” συνδέει επιχειρήσεις με ΜΚΟ/φορείς που χρειάζονται τρόφιμα, μειώνοντας τους τόνους απορριμμάτων κάθε χρόνο. Δεν το αφήνει η χώρα στην τύχη, ούτε στην ΕΚΕ των επιχειρήσεων. Τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα: πχ. δημιουργία πανελλαδικού δικτύου διάσωσης τροφίμων με επίσημη υγειονομική εποπτεία.
Δεν είναι αντικείμενο Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης
Η σπατάλη τροφίμων δεν είναι μόνο θέμα περιβαλλοντικής ευαισθησίας. Είναι επίσης θέμα οικονομικής λογικής, και ενεργειακής ασφάλειας, και βιώσιμης ανάπτυξης. Κάθε χώρα που το “παλεύει” με σοβαρό τρόπο, μειώνει τα κόστη της αλυσίδας αξίας, μειώνει την κατανάλωση πόρων και το αποτύπωμα. Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να γίνει μία από αυτές με κάποια (ενδεικτικά) μέτρα:
- Εθνικό στόχο μείωσης food waste με δημόσια παρακολούθηση.
- Ψηφιακή καταγραφή απωλειών από παραγωγούς και λιανεμπόριο.
- Κίνητρα για επιχειρήσεις που επενδύουν πιο πολύ σε ψύξη, συσκευασία και logistics.
- Προώθηση κυκλικών λύσεων: κομποστοποίηση και επαναδιάθεση και (νέα) μεταποίηση.
- Εκστρατείες ενημέρωσης για τα νοικοκυριά, επειδή εκεί χάνεται μεγάλο μέρος της τροφής.
Είμαι ο Τάσος Παγκάκης. Βοηθώ leaders και ομάδες να μετατρέπουν την αλλαγή σε ανάπτυξη, δουλεύοντας στο τρίγωνο Στρατηγικής-Επικοινωνίας-Compliance. Παρεμβαίνω όπου υπάρχει ασάφεια, δίνω πάντα πλαίσιο αποφάσεων, καθαρό narrative και roadmap. Αν θέλεις βοήθεια και κατεύθυνση σε θέματα στρατηγικής, μίλησέ μου και θα σε βοηθήσω.
